“Vəziyyət gərgindir...- Onların məqsədi Ermənistan-Azərbaycan sülh gündəliyini pozmaqdır...”

"Nəhayət, onların mövcudluğuna son qoyulmalıdır!.."

Ermənistanın beynəlxalq münasibətlər və dövlət idarəçiliyi üzrə mütəxəssisi Georgi Tumasyan hesab edir ki, Rusiya Ermənistan daxilindəki oliqarxik qrupları siyasi baxımdan qorumağa çalışacaq. Onun fikrincə, Qagik Tsarukyan, Robert Köçəryan və Samvel Karapetyan kimi şəxslərlə əlaqələndirilən siyasi qüvvələrin əsas məqsədlərindən biri Ermənistan-Azərbaycan sülh gündəliyini pozmaqdır. Ekspert eyni zamanda Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsindəki müddəaların Konstitusiyada saxlanılmasını təhlükəli hesab edir.

Ermənistanın “ArmTimes” nəşrinin noyabrın 17-də yaydığı məlumata görə, Georgi Tumasyan bu fikirləri baş nazir Nikol Paşinyanın yaxın vaxtlarda Rusiyaya planlaşdırılan səfərlərini şərh edərkən “Haykakan Jamanak” nəşrinə müsahibəsində səsləndirib.

Tumasyan Ermənistan-Rusiya münasibətlərində dialoqun alternativinin olmadığını bildirib. Bununla yanaşı, o, oliqarxik qrupların iki ölkə arasındakı münasibətlərə ciddi ziyan vurduğunu vurğulayıb.

Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya Ermənistan daxilindəki oliqarxik çevrələri qorumağa çalışacaq. O, Qaqik Tsarukyan, Robert Köçəryan və Samvel Karapetyanın artıq siyasi keçmişə çevrildiyini iddia edərək, onların siyasi fəaliyyətinin Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesinə mane olduğunu bildirib.

Tumasyanın ən diqqətçəkən fikri isə belə olub: “Onların məqsədi Ermənistan-Azərbaycan sülh gündəliyini pozmaqdır. Onların mövcudluğuna birdəfəlik son qoyulmalıdır”.

Ermənistan müxalifəti və sülh prosesi ətrafında mübarizə…

Tumasyanın açıqlaması Ermənistanda qarşıdan gələn siyasi proseslər və ölkənin xarici siyasət istiqaməti ətrafında müzakirələrin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Ermənistanda Rusiyaya münasibət, Moskvanın ölkənin daxili siyasi həyatına mümkün təsiri və Qərblə yaxınlaşma məsələləri siyasi qüvvələr arasında ciddi fikir ayrılıqları yaradır.

Robert Köçəryan və Samvel Karapetyan Ermənistanın siyasi müxalifətində mühüm fiqurlar kimi çıxış edirlər. Qagik Tsarukyan da ölkənin tanınmış siyasi və iqtisadi simalarından biridir. Tumasyan bu şəxslərin təmsil etdiyi və ya onlarla əlaqələndirilən siyasi qüvvələrin fəaliyyətini Ermənistanın yeni xarici siyasət kursu və Azərbaycanla sülh prosesi kontekstində qiymətləndirir.

Bununla belə, ekspertin onların məqsədləri barədə səsləndirdiyi fikirlər onun siyasi qiymətləndirməsidir və müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş fakt kimi qəbul edilməməlidir.

Müstəqillik Bəyannaməsi məsələsi niyə yenidən gündəmə gəlib?..

Müsahibədə diqqət çəkən digər məqam Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsi ilə bağlıdır. Tumasyanın fikrincə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiası olmadığı halda, Müstəqillik Bəyannaməsindəki müddəaların Konstitusiyada saxlanılması hazırkı gərgin şəraitdə təhlükə yaradır.

Bu məsələ Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində ən həssas hüquqi-siyasi mövzulardan biridir. Bakı Ermənistan Konstitusiyasının preambulasında istinad edilən Müstəqillik Bəyannaməsinin müddəalarını Azərbaycana qarşı ərazi iddiası ilə əlaqələndirir və sülh sazişinin imzalanması üçün konstitusiya dəyişikliklərinin zəruriliyini bildirir.

İrəvan isə bu məsələnin ölkənin daxili konstitusiya prosesi çərçivəsində həll edilməli olduğunu vurğulayır.

Beləliklə, Tumasyanın açıqlaması Ermənistan daxilində də sülh sazişinin imzalanması üçün hüquqi-siyasi maneələrin aradan qaldırılmasını vacib hesab edən yanaşmanın mövcudluğunu göstərir.

Moskvanın İrəvandakı siyasi proseslərə təsiri məsələsi...

Tumasyanın açıqlamasında diqqət çəkən əsas istiqamətlərdən biri Rusiyanın Ermənistanın daxili siyasi həyatındakı mümkün roludur. Ekspert hesab edir ki, Moskva Ermənistan daxilindəki oliqarxik qrupları qorumağa çalışacaq. Bu iddia Ermənistanın son illərdə xarici siyasət istiqamətini dəyişmək cəhdləri, Rusiya ilə münasibətlərdə yaranan problemlər və Qərblə əməkdaşlığın genişləndirilməsi fonunda səsləndirilib.

Burada əsas sual Rusiyanın Ermənistanla münasibətlərində hansı siyasi qüvvələrə üstünlük verəcəyi deyil, iki ölkə arasındakı münasibətlərin qarşılıqlı suverenlik və dövlət maraqları əsasında necə qurulacağıdır.

Ermənistanın Rusiya ilə dialoqu davam etdirməsi zərurəti ilə Moskvanın ölkənin daxili siyasi proseslərinə mümkün təsiri məsələsi bir-birindən fərqləndirilməlidir.

Bakı üçün diqqətçəkən məqam...

Georgi Tumasyanın açıqlamalarının Azərbaycan baxımından diqqətçəkən tərəfi Ermənistan daxilində sülh prosesinə mane ola biləcək siyasi qüvvələrin mövcudluğu barədə müzakirələrin aparılmasıdır. Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması yalnız hökumətlərarası danışıqlardan deyil, həm də hər iki cəmiyyətdə sülhə siyasi dəstəyin möhkəmlənməsindən asılıdır.

Ermənistan daxilində revanşist siyasi ritorikanın güclənməsi, konstitusiya məsələsinin həllinin uzanması və xarici qüvvələrin daxili siyasi proseslərə mümkün təsiri sülh gündəliyi üçün əlavə çətinliklər yarada bilər.

Bununla yanaşı, sülh prosesinin gələcəyini yalnız Ermənistan müxalifətinin mövqeyi ilə izah etmək də düzgün olmazdı. Bakı ilə İrəvan arasında həllini gözləyən məsələlər, sərhədlərin delimitasiyası, kommunikasiyaların açılması və sülh sazişinin imzalanması üçün qalan şərtlər də prosesin mühüm tərkib hissəsidir...

S.Laçın