Astana, 13 noyabr, AZƏRTAC Qazaxıstanlı politoloq Aman Mambetaliyev AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Dublində keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin Sammitində iştirakı, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, yaşıl enerji istehsalının perspektivləri və Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasəti barədə danışıb. - Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın rolunun dəyişməsini necə görürsünüz? Prezident İlham Əliyevin Dublin Sammitində iştirakı ölkənin Avropa siyasi arenasında mövqeyinin güclənməsini nə dərəcədə əks etdirir?- Siyasi dialoqa imkan verən istənilən beynəlxalq platforma dövlətin mövqeyini xarici tərəfdaşlara birbaşa çatdırmaq üçün fürsət yaradır. Bu, həm çoxtərəfli danışıqlara, həm də ikitərəfli görüşlərə aiddir.Prezident İlham Əliyev yüksəksəviyyəli beynəlxalq tədbirlərdə iştirak etməkdə əhəmiyyətli təcrübəyə malikdir, ingilis dilində sərbəst danışır və Azərbaycanın mövqeyini aydın şəkildə təqdim edə bilir. Buna görə də, belə sammitlər Azərbaycan diplomatiyasına əsas məsələlərlə bağlı fikirlərini birbaşa beynəlxalq ictimaiyyətin nümayəndələrinə çatdırmaq üçün əlavə imkan yaradır. Bundan əlavə, xarici siyasət idarələrinin və digər dövlət qurumlarının nümayəndələri bu cür tədbirlər çərçivəsində qarşılıqlı əlaqədə olur və beynəlxalq əlaqələrin inkişafına kömək edir.Bütün bunlar Azərbaycanın sabit siyasi institutları və müstəqil xarici siyasət mövqeyi olan, özünü müəyyən geosiyasi bloklarla məhdudlaşdırmadan müxtəlif tərəfdaşlarla münasibətlər qurmağa çalışan bir dövlət kimi nüfuzunu artırır.- Ənənəvi nəqliyyat və logistika marşrutları dəyişdikcə, Mərkəzi Asiyanı Xəzər dənizi və Azərbaycan vasitəsilə Avropa ilə birləşdirən Orta Dəhlizin əhəmiyyəti artır. Bu marşrutun inkişafında Azərbaycanın rolunu necə qiymətləndirirsiniz və ölkə Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi üçün hansı imkanları təklif edir?- Davam edən geosiyasi dəyişikliklər kontekstində beynəlxalq Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının inkişafında Azərbaycanın iştirakı məntiqi və strateji cəhətdən düzgün qərardır.Bu gün qlobal nəqliyyat və logistika sistemi böyük transformasiyaya məruz qalır. Ənənəvi marşrutlar məhdudiyyətlərlə üzləşir, bəziləri əvvəlki səmərəliliyini itirir və müəyyən istiqamətlərdə yükdaşıma xərcləri artır. Belə olan şəraitdə tarixi İpək Yolunun, xüsusən də Mərkəzi Asiya, Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirən marşrutun dirçəldilməsi xüsusilə aktualdır.Fikrimcə, Orta Dəhliz ən perspektivli və dayanıqlı nəqliyyat marşrutlarından biri kimi ortaya çıxır və Azərbaycan onun strukturunda mərkəzi yer tutur. Ölkənin coğrafi mövqeyi onu Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Türkiyə arasında mühüm əlaqə vasitəsinə çevirir və Asiya ilə Avropa arasında malların tranzitini təmin edir.Azərbaycanın mövcud yük axınlarına xidmət etməklə yanaşı, həm də nəqliyyat həcmlərinin gözlənilən artımını nəzərə almaq üçün nəqliyyat infrastrukturunu inkişaf etdirməsi vacibdir. Bu, onun beynəlxalq logistika sistemindəki rolunun daha da gücləndirilməsində müəyyənedici amillərdən biri olacaq.- Xəzər dənizi vasitəsilə yaşıl enerji dəhlizi layihəsinin strateji əhəmiyyətini və Avropaya elektrik enerjisi ixracı perspektivlərini necə qiymətləndirirsiniz?- Qazaxıstan və Azərbaycan regional əməkdaşlığın inkişafına yönəlmiş mühüm birgə təşəbbüslər həyata keçirir. Öz regionlarında əhəmiyyətli mövqelər tutan hər iki ölkə digər dövlətlərlə qarşılıqlı əlaqə üçün imkanlar açan yeni kommunikasiya əlaqələrini inkişaf etdirir.Zənnimcə, birgə təşəbbüslər genişlənəcək və getdikcə daha çox sahəni, o cümlədən elektrik enerjisini və hər şeydən əvvəl, yaşıl enerjinin inkişafını əhatə edəcək.Qazaxıstan və Azərbaycan oxşar ekoloji və enerji problemləri ilə üzləşir. Eyni zamanda, ölkələrimiz elmi yanaşmaya əsaslanan həll yolları, müasir texnologiyaların tətbiqi və bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı barədə ortaq anlayışa malikdir.Xəzər dənizi vasitəsilə elektrik enerjisinin ötürülməsi üçün infrastrukturun qurulması layihələri xüsusilə vacibdir. Onlar potensial olaraq Avropa bazarlarına çıxışı təmin edə, habelə Qazaxıstan, Azərbaycan və onların beynəlxalq tərəfdaşları arasında yeni iqtisadi əməkdaşlıq sahəsi yarada bilər.Mahiyyət etibarilə, bu gün atılan addımlar enerji mənbələrini şaxələndirməkdə maraqlı olan Avropa İttifaqı ilə davamlı energetika əməkdaşlığını təmin edə biləcək daha böyük iqtisadi sektorun formalaşmasının başlanğıcı kimi qəbul edilə bilər.- Azərbaycan Avropa ölkələri ilə əməkdaşlığını ardıcıl olaraq genişləndirir, eyni zamanda Mərkəzi Asiya, Türk dünyası, MDB ölkələri və İslam dünyası ilə əlaqələrini gücləndirir. Xarici siyasətinin bu coğrafi şaxələndirilməsi Bakının diplomatik imkanlarını nə dərəcədə artırır və müxtəlif bölgələr arasında körpü rolunu oynamağa imkan verir?- Azərbaycanın xarici siyasətinin şaxələndirilməsi dövlətin inkişafının təbii və strateji cəhətdən əsaslandırılmış istiqamətidir.Fikrimcə, son onilliklər ərzində Qazaxıstan və Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə ikinci dərəcəli rolu ilə bağlı postsovet məkanında mövcud olan stereotipləri aradan qaldıra bilib. Hər iki ölkə öz iqtisadi və xarici siyasət mövqelərini əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmləndirib, beynəlxalq əməkdaşlığa müstəqil yanaşmalar formalaşdırıb.1990-cı illərin əvvəlləri ilə müqayisədə onların iqtisadi və demoqrafik potensialı, eləcə də beynəlxalq arenalardakı rolu əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib.Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə artan nüfuzu xarici əlaqələrinin şaxələndirilməsi istiqamətində ardıcıl siyasətin nəticəsidir.Türk dövlətləri ilə ənənəvi yaxın münasibətləri ilə yanaşı, Azərbaycan İslam dünyasındakı mövqeyini gücləndirir və Avropa ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqələrini genişləndirir.Azərbaycanın beynəlxalq forumlarda, o cümlədən təhlükəsizlik və ətraf mühit məsələləri ilə məşğul olan təşkilatlarda fəaliyyəti xüsusilə diqqətəlayiqdir. Ölkə öz təşəbbüslərini irəli sürür və beynəlxalq əhəmiyyətli məsələlərin müzakirələrində iştirak edir.Bu çoxvektorlu diplomatiya Bakıya tərəfdaş dairəsini genişləndirməyə və milli maraqlarını ardıcıl olaraq irəli sürməyə imkan verir. Bu, Azərbaycan rəhbərliyinin və diplomatik xidmətinin sistemli xarici siyasət fəaliyyətinin nəticəsidir. Elşən Rüstəmov AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri Astana