Budapeşt, 13 noyabr, AZƏRTACÖtən cümə axşamı İrlandiyanın paytaxtı Dublində “Avropa Siyasi Birliyi”nin IX Sammiti keçirilib. İlk baxışdan bu, Avropa liderlərinin növbəti görüşü təsiri bağışlaya bilər. Lakin belə tədbirlərin əhəmiyyətini qiymətləndirərkən yalnız gündəliyə deyil, liderlərin keçirdikləri ikitərəfli görüşlərə də diqqət yetirmək vacibdir.Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Dublində keçirdiyi görüşlərin sayı və tərkibi ölkəmizin beynəlxalq mövqeyi baxımından diqqət çəkir. Dövlətimizin başçısının İrlandiyaya səfəri çərçivəsində əvvəlcədən on görüş nəzərdə tutulub.Azərbaycan Prezidenti “Avropa Siyasi Birliyi”nin sammitlərində müntəzəm iştirak edib. O, 2022-ci ilin oktyabrında Praqada, 2023-cü ilin iyununda Bulboakada, 2024-cü ilin iyulunda Oksfordda, 2025-ci ilin mayında Tiranada və oktyabrında Kopenhagendə keçirilən tədbirlərdə iştirak edib.Ermənistanın paytaxtı İrəvanda keçirilən sammitdə isə Prezident İlham Əliyev videobağlantı vasitəsilə çıxış edib. Dövlətimizin başçısı həmin çıxışında 2028-ci ilin mayında “Avropa Siyasi Birliyi”nin Sammitinin Bakıda keçiriləcəyini və Azərbaycanın ev sahibi kimi namizədliyinin qəbul edildiyini açıqlayıb. Sammitdə distant formatda iştirakına baxmayaraq, Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq platformasındakı mövqeyi və gələcək ev sahibliyi ilə bağlı mühüm mesajlarla yadda qalıb. İndi isə Dublin. Vladimir Zelenski, Maya Sandu, Rumen Radev, Nikuşor Dan, Gitanas Nauseda, Kiriakos Miçotakis, Andrey Babiş, Antoniu Koşta ilə görüşlər siyahının yalnız bir hissəsidir. Onların yanında Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem də var. Britaniya hökumətinin başçısı ilə Prezident İlham Əliyev iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığa dair Birgə Bəyannaməni mübadiləsi etdi. Bu sənəd münasibətlərimizin tarixinə ayrıca fəsil kimi daxil olur. Bir müddət əvvələ qədər müharibə aparmış Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Avropa platformasında, digər təmasların sırasında görüşü isə artıq normal iş gününün bir hissəsi kimi qəbul edilir. Bu da dəyişmiş regionun izidir.Amma rəqəmlərdən daha vacibi bu görüşlərin necə yaranmasıdır. Prezident İlham Əliyevin Davosda, Münxendə və digər platformalarda keçirdiyi ikitərəfli görüşlərin çoxu tərəfdaşların xahişi ilə baş tutur. Diplomatiyada bu detal istənilən kommünikedən daha çox şey deyir. Görüş xahişi onu göstərir ki, müraciət edən tərəfin suallarına şəxsi görüşdən başqa cavab tapa biləcəyi yer yoxdur. Mövzuları saymaq asandır: qaz, marşrutlar, regionda sülh. Cavab üçün müraciət olunan siyasətçi protokola görə deyil, başqa cür status sahibidir. Bu status nüfuzdan formalaşır, nüfuzu isə nə yalvarıb almaq, nə də başqa yolla əldə etmək olar. O, siyasətçinin öz uğurunun tanınmasından yaranır.Bakıya səfərlər də bunu təsdiqləyir. 2025-ci ildə buraya Aİ-nin xarici işlər üzrə Ali nümayəndəsi Kaya Kallas və genişlənmə üzrə komissar Marta Kos gəlmişdi. 2026-cı ilin martında Avropa Şurasının Prezidenti Antoniu Koşta energetika və mənzil məsələləri üzrə Avropa komissarı Dan Yorgensenlə birlikdə səfər etdi. 2026-cı ilin iyulunda isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen işgüzar səfərlə gəldi (və bu, onun ölkəmizə ilk səfəri deyildi). Bu, artıq nəzakət də, jest də deyil, formalaşmış təcrübədir: Bakıya Aİ qurumlarının birinci şəxsləri bir-birinin ardınca gəlirlər. Onlar ona görə gəlirlər ki, ölkələri və ya təşkilatları öz siyasətlərinin gündəliyində yetişmiş məsələlər üzrə birbaşa danışıqlara ehtiyac duyur. Bu gündəlikdə Azərbaycan yer tutursa, bunun özü dünya siyasətinin dəyişmiş mənzərəsindən xəbər verir. Sadə bir misal: 2022-ci ildə Bakı və Brüssel energetika sahəsində strateji tərəfdaşlığa dair memorandum imzaladı və o vaxtdan bəri bu sənəd kağız parçası olmaqdan çıxdı. Bu gün Azərbaycan qazı 16 ölkəyə çatdırılır, onlardan 10-u Aİ üzvüdür və bu siyahı genişlənməkdə davam edir. Cənub Qaz Dəhlizi layihədən Avropanın öz hesablamalarına daxil etdiyi infrastruktura çevrilib. Yanında ikinci xətt, yəni “yaşıl” xətt yaranır: Xəzərin külək potensialı, Günəş layihələri, Mərkəzi Asiya ilə yaşıl dəhlizlər, Qara dənizin dibi ilə çəkilən kabel. Üçüncü xətt nəqliyyat sektorudur, onun arteriyalarını Orta Dəhliz, “Şərq-Qərb” və “Şimal-Cənub” marşrutları təşkil edir və ölkəmizi Avropa ilə Asiya arasında tranzit qovşağına çevirir. Ona görə də Dublin gündəliyinə enerji təchizatı və bağlantı məsələləri daxil olanda söhbət artıq “arzulardan” yox, Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələrdən gedir.Əlbəttə, bu yol asan olmayıb və hər zaman uğurun qısqancları tapılıb. İllər boyu Azərbaycana yalnız təzyiq dili ilə danışmaq mümkün olan tərəf obrazını yapışdırmağa çalışan qüvvələr var idi. Müstəqil tərəfdaşla deyil, asılı tərəfdaşla işləməyi özünə rahat sayanlar da olub. Hadisələrin gedişinə nə təsir göstərə, nə də onu dayandıra bilməyib, ictimai ritorikada, kuluarlarda, söz seçimində çubuq vurmağa üstünlük verənlər də olub. Lakin arxasında əldə olunan nəticələr dayanan siyasət istənilən qara kampaniyadan daha möhkəm çıxdı. Məlum olur ki, qaz, marşrutlar və regionda sülh məsələsi gündəmə gələndə Avropa etibar edə biləcəyi tərəfi seçir.Avropa isə yalnız istiqamətlərdən biridir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya, MDB məkanı və İslam dünyası ilə əlaqələrini inkişaf etdirir, bu istiqamətlərdə əməkdaşlığın institusional əsaslarını genişləndirir, beynəlxalq təşkilatlarda rəhbər mövqelər tutur və genişmiqyaslı forumlara ev sahibliyi edir. Çoxvektorluluq artıq sadə şüar deyil, ölkənin maraqlarını kiməsə əlavə olmadan qorumaq üsuludur. Məhz bu fonda Bakı 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nə ev sahibliyi etmək hüququ qazandı. Ev sahibliyi etmək söhbətin yalnız iştirakçısı olmaq deyil, onun çərçivəsini müəyyən edən tərəf olmaq deməkdir: dövlət və hökumət başçılarını, Avropa qurumlarının rəhbərlərini bir masa arxasına toplamaq, onlara ikitərəfli görüşlər və yeni birgə layihələr üçün imkan yaratmaq.Dublində Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətin rəğbətini qazanmağa çalışmaq əvəzinə, əldə etdiyi nəticələri və müstəqil siyasətinin uğurlarını nümayiş etdirdi. Bu, təzyiqlər və qərəzli münasibət qarşısında öz mövqeyini qoruyan, nüfuzunu ardıcıl fəaliyyət və məqsədyönlü səylər nəticəsində möhkəmləndirən Azərbaycanın siyasi kursunun göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi bu kurs tərəfdaşlarla qarşılıqlı maraqlar əsasında əməkdaşlığa, öhdəliklərə sadiqliyə və konkret nəticələrə nail olmağa əsaslanır.Əvvəllər Azərbaycan öz mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə nəzərə alınması üçün daha çox səy göstərməli olurdu. Bu gün isə ölkəmizin mövqeyi Dublində, Brüsseldə və Londonda diqqətlə dinlənilir. 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nin Sammitinin Bakıda keçirilməsi ilə bağlı qərar da Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıqda artan rolunun göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.Diplomatiyada bəyanatlarla real fəaliyyətin üst-üstə düşməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq platformalarda mövqe qazanmaqla yanaşı, həmin mövqeyi qorumaq da ardıcıl fəaliyyət, etibarlılıq və məsuliyyət tələb edir. Bu baxımdan Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmləndirilməsi ölkənin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biridir. Vüqar Seyidov AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri Budapeşt
