Bakı, 13 noyabr, AZƏRTAC Azərbaycan Avropanın enerji bazarlarında oynadığı rola regional sülh və təhlükəsizlik təşəbbüslərinin çərçivəsindən yanaşır. Ona görə də, Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyətinə Bakının təkcə enerji ixracındakı iştirakı prizmasından baxmaq kifayət deyil. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yaratdığı və inkişaf etdirdiyi reallıqları digər regionlara inteqrasiya etdirməsi Avropanın ümumi təhlükəsizlik strukturuna töhfə verir. Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyətini təsdiqləyən məqamlar Avropa ölkələrinin Azərbaycana marağının artmasını enerji sahəsindəki əməkdaşlıqdan kənar iki aspektdə görmək mümkündür: - Prezident İlham Əliyevin yüksək şəxsi nüfuzu. Dövlətimizin başçısı strateji yanaşmaları, ədalətli mövqeyi və tarixi-siyasi prosesləri yüksək səviyyədə bilməsi ilə diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyevin prinsipiallığı Azərbaycan dövlətinin strateji maraqlarının inkişaf etməsinə, regional sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yönəldiyindən, bu, Avropa üçün əhəmiyyətlidir. - Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sisteminin dəyişməsi fonunda özünü etibarlı və sözünə, imzasına hörmət edən aktor kimi göstərir. Azərbaycan imza atdığı ikitərəfli və çoxtərəfli əməkdaşlığı ehtiva edən sənədlərin praktiki səviyyədə icrası üçün çağırışlar edir. Avropanın çətin təhlükəsizlik situasiyaları ilə üz-üzə qaldığı zamanlarda o, Azərbaycanın səylərinə maraq göstərir. Buna görədir ki, iqtisadi-ticari və investisiya portfellərinin perspektivinin müzakirə edildiyi Davos İqtisadi Forumu, təhlükəsizlik məsələlərinin qabardıldığı Münxen Təhlükəsizlik Konfransı kimi beynəlxalq tədbirlərdə Prezident İlham Əliyevlə görüş üçün müraciətlər edilir. Bu cür görüşlər qarşı tərəflərin sorğusu əsasında təşkil olunur. Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü siyasət nəticəsində Azərbaycanın əldə etdiyi geosiyasi imkanlar dövlətin strateji çəkisini artırır. Azərbaycanın mövcud enerji və nəqliyyat layihələrinin şaxələndirilməsi planları Orta Dəhlizin strateji vizyonunda ona əlavə dəyər qazandırır. Dublin Sammitində Azərbaycana verilən yüksək qiymət “Avropa Siyasi Birliyi”nin Dublində keçirilən 9-cu Zirvə Toplantısında Prezident İlham Əliyevin iştirakı Azərbaycanın güclü mövqeyi fonunda diqqət çəkir. Dublin Sammitində enerji təchizatı və bağlantıların əsas müzakirə mövzusu olması Azərbaycanın həyata keçirdiyi qlobal layihələrin Avropa üçün strateji əhəmiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bunu rəqəmlər və gələcək ixrac potensialı da sübut edir: - 2022-ci ildə imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq Memorandumundan sonra Azərbaycan Avropa İttifaqının 10 üzvü olmaqla ümumilikdə 16 ölkəyə qaz ixrac edir və bu diapazon durmadan genişlənir; - Azərbaycanın alternativ enerji resursları, Mərkəzi Asiya yaşıl enerji dəhlizləri və Qara dəniz sualtı kabel layihəsi Avropa bazarları ilə əlaqələri dərinləşdirir; - Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq marşrutları Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasındakı mühüm tranzit mərkəzi rolunu sürətlə artırır. Yuxarıda yazılanları nəzərə alaraq Prezident İlham Əliyevin Dublin Sammiti çərçivəsində müxtəlif dövlət və hökumət başçıları ilə görüşləri Azərbaycana duyulan tələbatla əlaqələndirilə bilər. Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev Dublin Sammiti çərçivəsində Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, Moldova Prezidenti Maya Sandu, Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev, Yunanıstanın Baş naziri Kiriakos Miçotakis, Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş, Rumıniya Prezidenti Nikuşor Dan, Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta, Litva Prezidenti Gitanas Nauseda ilə görüşlər keçirib. Prezident İlham Əliyevin Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşü də Avropanın qiymətləndirmələrinə təsir edir. Çünki müzakirələr Cənubi Qafqazda sülh gündəliyinin cari çağırışlara adekvat şəkildə uyğunlaşdırılması və kommunikasiyaların açılması istiqamətində strateji əhəmiyyət daşıyır. Göründüyü kimi Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı strateji rol və yürütdüyü fəal sülh diplomatiyası ölkəmizin qitə miqyasında siyasi çəkisini durmadan artırır. Məhz bu etibarlı tərəfdaşlıq fonunda Azərbaycanın 2028-ci ilin may ayında “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə Görüşünə ev sahibliyi etməsi ölkəmizin çoxtərəfli diplomatiyasında yeni və mühüm bir mərhələ olacaq. Azərbaycanla Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı rəsmiləşdirdi Dublindəki Zirvə Toplantısında ən diqqətçəkən məqamlardan biri Prezident İlham Əliyevin Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem ilə görüşü oldu. Görüş zamanı “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” mübadilə edilib. Bu sənəd Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında münasibətlər anlayışının inkişafını nümayiş etdirir. Çünki Bəyannamə Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərinə ənənəvi enerji, diplomatik-siyasi əməkdaşlıq çərçivələrindən də geniş baxır. İştirakçılar müdafiə, təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, təhsil, yaşıl enerji və texnoloji innovasiyanı əhatə edən çoxşaxəli strateji tərəfdaşlıq mərhələsinə keçidi rəsmiləşdirirlər. Britaniyanın Qafqaza artan diqqəti onun gələcək iqtisadi inkişafın, texnoloji rəqabətin və beynəlxalq təhlükəsizlik dinamikasına dair strateji qiymətləndirməsindən irəli gəlir. Sənədin geosiyasi əhəmiyyəti Azərbaycanın Cənubi Qafqazda artan strateji çəkisinin Böyük Britaniyanın regional maraqları ilə uzlaşdırılması, xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı və Avrasiya nəqliyyat-logistika arxitekturasında Bakının rolunun güclənməsi ilə bağlıdır.Bu xüsusda Bakı ilə London regional reallıqların beynəlxalq nizamın transformasiya mərhələsinə keçidində əlaqələrinin dinamikasına nəzər yetirməklə aşağıdakı məqamları hədəfləyir: - Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyi, iqtisadi və ticari əlaqələri, onun genişləndirilməsini Bakı ilə Londonun müştərək maraqları kimi formalaşdırmaq, - TRIPP marşrutu ilə əlaqədar Azərbaycanın strateji prioritetlərinin Böyük Britaniya üçün uzunmüddətli strateji faydalarını hesablamaq. Sənəddə 2025-ci ilin avqustundakı Vaşinqton razılaşmalarına diqqət çəkilməsi bu kontekstdə izah oluna bilər. Göründüyü kimi, Azərbaycanla Böyük Britaniya imkanlarını, maliyyə və texnologiya potensiallarını, beynəlxalq təşkilatlardakı mövqelərini eyni strateji mexanizmdə birləşdirməyi qarşıya məqsəd qoyur. Müəllif – Aqşin Kərimov