Azərbaycanda siqaret nə qədər bahalaşa bilər? – İZAH…

Azərbaycana siqaret idxalı üçün gömrük rüsumu dəyişdirilir. Nazirlər Kabinetinin noyabrın 13-də qəbul etdiyi qərara əsasən, siqaret idxalında gömrük dəyərinin 15 faizi həcmində rüsum tətbiq ediləcək və hər 1000 ədəd (50 qutu) üçün minimum hədd 3 ABŞ dolları olacaq.

Medianews.az bildirir ki, əvvəlki qaydada 15 faizlik dərəcə yox idi və hər 1000 ədəd siqaret üçün sabit 0,5 dollar rüsum alınırdı. Dərc olunduğu gündən 90 gün sonra – 2027-ci il fevralın 11-də qüvvəyə minəcək yeni qərar 2030-cu il dekabrın 31-dək tətbiq olunacaq.

Bəs bu dəyişiklik siqaretin pərakəndə satış qiymətinə necə təsir göstərə bilər?

Rüsum artımı bir qutu siqaretə nə qədər təsir edəcək?

Yeni qaydaya görə, idxal olunan siqaretlərə gömrük dəyərinin 15 faizi həcmində rüsum hesablanacaq. Lakin bu məbləğ hər 1000 ədəd üçün 3 dollardan az ola bilməz.

Əvvəlki qaydada hər 1000 ədəd siqaret üçün 0,5 dollar sabit rüsum alınırdı. Yeni qaydada isə minimum rüsum 3 dollardır. Deməli, hər 1000 ədəd siqaretə düşən əlavə gömrük rüsumu ən azı 2,5 dollar olacaq.

1000 ədəd siqaretin 50 qutu olduğunu nəzərə alsaq, bu fərq bir qutuya 5 sent, yəni rəsmi məzənnə ilə təxminən 8,5 qəpik əlavə rüsum deməkdir.

Lakin gömrük dəyəri yüksək olan siqaretlərdə əlavə rüsum da artır. Çünki 15 faizlik dərəcə 3 dollardan çox olduqda minimum hədd deyil, həmin faizlə hesablanan məbləğ tətbiq edilir.

Məsələn, 1000 ədəd siqaretin gömrük dəyəri 40 dollar olarsa, yeni rüsum 6 dollar təşkil edəcək. Əvvəlki 0,5 dollarla müqayisədə fərq 5,5 dollardır. Bu, bir qutuya təxminən 18,7 qəpik əlavə rüsum deməkdir.

Gömrük dəyəri 100 dollar olan 1000 ədəd siqaret üçün isə yeni rüsum 15 dollar olacaq. Əvvəlki rüsumla fərq 14,5 dollar təşkil edəcək. Beləliklə, bir qutuya düşən əlavə rüsum təxminən 49,3 qəpik olacaq.

ƏDV də nəzərə alınanda nə qədər edir?

İdxal zamanı gömrük rüsumu ilə yanaşı 18 faizlik əlavə dəyər vergisi (ƏDV) də hesablanır. ƏDV-nin hesablanması zamanı gömrük dəyəri ilə yanaşı gömrük rüsumu da nəzərə alındığından rüsumun artması ƏDV məbləğini də yüksəldir.

Bu təsiri də hesablasaq, gömrük dəyəri 10 və ya 20 dollar olan 1000 ədəd siqaret üçün bir qutuya düşən əlavə ödəniş ƏDV ilə birlikdə təxminən 10 qəpik təşkil edir.

Gömrük dəyəri 40 dollar olduqda bu məbləğ 22 qəpiyə, 100 dollar olduqda isə 58 qəpiyə çatır.

Burada vacib bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır: ƏDV ödəyicisi olan idxalçılar qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq idxalda ödədikləri ƏDV-ni əvəzləşdirə bilərlər. Buna görə ƏDV daxil hesablanan məbləğ gömrükdə yaranan əlavə ödənişi göstərir, lakin hər zaman idxalçının son maya dəyərinə çevrilmir.

Satış qiyməti mütləq artacaqmı?

Əlavə idxal xərcinin yaranması pərakəndə satış qiymətinin mütləq eyni məbləğdə artacağı demək deyil. İdxalçılar və satıcılar bu fərqi öz mənfəətləri hesabına qarşılaya, yaxud onun bir hissəsini istehlakçının üzərinə qoya bilərlər.

Buna görə qərarın siqaret bazarında qiymətlərə real təsirini əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirmək çətindir. Bunun üçün siqaretlərin faktiki gömrük dəyəri, idxalçıların xərcləri və qiymət siyasəti nəzərə alınmalıdır.

Beləliklə, yeni qərar siqaretlərin idxal xərcini artıracaq. Bir qutuya düşən əlavə gömrük rüsumu minimum 8,5 qəpikdən başlayır, gömrük dəyəri yüksək olan məhsullarda isə daha çox olur. Bunun pərakəndə satış qiymətlərində nə dərəcədə əks olunacağı bazar iştirakçılarının qərarından asılıdır.