İnsan həyatının son anlarında nələr düşünür və hansı sözləri deməyə çalışır? Uzun illər ağır xəstələrlə çalışan məşhur onkoloq insanların ölümə yaxın vaxtlarda ən çox işlətdikləri dörd ifadəni açıqlayıb.
Xarici mediaya istinadla, tanınmış onkoloq, yazıçı və Pulitser mükafatı laureatı Siddhartha Mukherci ölüm ayağında olan xəstələrlə bağlı müşahidələrini bölüşüb.
Həkimin sözlərinə görə, insanlar həyatlarının son anlarında çox vaxt illərlə içlərində saxladıqları hissləri dilə gətirməyə çalışırlar. Bu zaman maddi məsələlər, gündəlik qayğılar və keçmiş mübahisələr arxa plana keçir.
Ölümdən əvvəl ən çox deyilən 4 cümlə
Onkoloqun müşahidələrinə əsasən, ölümə yaxın olan xəstələrin əksəriyyəti bu dörd ifadədən birini işlədir:
"Mən səni sevirəm", "mən səni bağışlayıram", "sən məni sevirsən?", "məni bağışlaya bilərsən?"
Həkim bildirir ki, bu sözlərin hər biri insanın ən dərin duyğularını əks etdirir. Sevgi, peşmanlıq, bağışlanmaq istəyi və yaxınlarından təsdiq gözləmək həyatın son anlarında xüsusi əhəmiyyət qazanır.
İnsanlar niyə son anlarda keçmişi xatırlayırlar?
Mukhercinin sözlərinə görə, bəzi insanlar illərlə inciklik, günahkarlıq hissi və peşmanlıqla yaşayırlar. Lakin həyatlarının sona yaxınlaşdığını anladıqda bu hisslərlə üzləşməyə başlayırlar. Hətta həyatı boyu duyğularını ifadə etməkdən çəkinən insanlar belə son anlarında sevdiklərinə ürəklərini açmağa, keçmiş səhvlərini düzəltməyə və ya çoxdan gözlədikləri sözləri eşitməyə çalışırlar.
Onkoloq hesab edir ki, sevgi və bağışlamaq insan həyatında ən mühüm dəyərlərdəndir. Onun fikrincə, xüsusilə gənc nəsil bu anlayışlara daha ciddi yanaşmalıdır.
Bağışlamaq insanı keçmişin yükündən azad edə bilər
Psixoloq Riçard Kouden də bağışlamağın insanın daxili rahatlığı üçün əhəmiyyətini vurğulayır. Onun sözlərinə görə, insan ilk növbədə öz səhvlərini qəbul etməli və davranışlarına görə məsuliyyət daşımağı bacarmalıdır.
Psixoloq bildirir ki, peşmanlıq, utanc və günahkarlıq kimi xoşagəlməz hisslərdən qaçmaq əvəzinə, onları qəbul etmək vacibdir. Bundan sonra insan bəhanələr gətirmədən səmimi şəkildə üzr istəməyi, yaşadığı hadisədən nəticə çıxarmağı və keçmişin mənfi təsirindən uzaqlaşmağı öyrənməlidir.
Mütəxəssisin fikrincə, səhvləri etiraf etmək çətin olsa da, bağışlamaq və bağışlanmaq insanın emosional yükünü yüngülləşdirə bilər.
Sevdiyiniz insanlara bu sözləri deməyi gecikdirməyin
Onkoloq insanların sevgi və minnətdarlıq hisslərini ifadə etmək üçün həyatlarının son anlarını gözləməməli olduqlarını vurğulayır. Onun fikrincə, bəzən sadə bir telefon zəngi, səmimi söhbət və ya kiçik diqqət insanın həyatında böyük dəyişiklik yarada bilər.
Ananıza gül almaq, köhnə dostunuza zəng etmək, sevdiyiniz insanı qucaqlamaq və ya sadəcə "Sən mənim üçün dəyərlisən" demək münasibətləri daha da möhkəmləndirə bilər.
Həkimin əsas mesajı isə budur: "bağışla" və "səni sevirəm" sözlərini vida anına saxlamayın. Bu sözləri vaxtında, səmimi şəkildə söyləmək daha qiymətlidir.