Moskva, 20 noyabr, AZƏRTAC Azərbaycan ilə Ermənistan arasında itkin düşmüş vətəndaşların birgə axtarışı ilə bağlı razılaşmalar əldə olunsa da, bu günədək heç bir praktik nəticə əldə edilməyib. Xüsusilə narahatlıq doğuran məqam münaqişədən on illər sonra taleyi naməlum qalan azərbaycanlıların kütləvi və fərdi məzar yerləri barədə məlumatların olmamasıdır. Noyabrın 19-da Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev Ermənistan tərəfinin 204 dəfn yeri barədə məlumat verməsinin vacibliyini bir daha vurğulayıb. İtkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinin müəyyənləşdirilməsi iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılması prosesində vacib humanitar məsələ olaraq qalır.Rusiyalı siyasi analitik və jurnalist, “Vestnik Kavkaza” xəbər agentliyi baş direktorunun müavini Andrey Petrov AZƏRTAC-a müsahibəsində irəliləyişin olmamasının səbəbləri, əldə edilən razılaşmaların həyata keçirilməsi və bu problemin mümkün həlli yolları barədə fikirlərini bölüşüb.- 2025-ci ildə iki ölkənin komissiyaları birbaşa əlaqə qurdu və birgə axtarışlar barədə razılığa gəldi. Bu razılaşmaların həyata keçirilməsini necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, tərəflərin irəliləməsinə nə mane olur?- Ötən il və bu ilin birinci yarısında Ermənistan tərəfinin itkin düşmüş azərbaycanlıların axtarışında iştirak etməməsi Baş nazir Nikol Paşinyanın komandasının seçki kampaniyasına diqqət yetirməsi ilə əlaqələndirilə bilərdisə, parlament seçkilərindən sonra bəhanə tapmaq sadəcə mümkün deyil. Bir il yarım əvvəl Bakı və İrəvan birgə axtarışlar aparmaq barədə razılığa gəldilər, lakin o vaxtdan bəri Ermənistan hakimiyyəti heç bir əməli addım atmayıb. Qarabağda, Şərqi Zəngəzurda və Ermənistanın özündə 200-dən çox Azərbaycan vətəndaşının kütləvi və fərdi məzarlığı barədə məlumatlarının olduğu etibarlı şəkildə məlumdur. Onlar bunu özləri bildiriblər, lakin bu məlumat hələ də Bakıya təhvil verilməyib. Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev noyabrın 19-da bu məsələyə diqqət yetirib. - İrəvan hazırda Bakının tələbinə cavab olaraq hansı konkret addımlar ata bilər? Məsələn, şübhəli dəfn yerlərindən birinin birgə yoxlanılması ilə başlaya bilərikmi?- Ermənistan rəhbərliyinin sözləri onun hərəkətləri ilə bir daha ziddiyyət təşkil edir. Onlar bəyanatlar verir, danışıqlar aparır və söz verirlər, lakin vədlərini və razılaşmalarını yerinə yetirmirlər. Nikol Paşinyanın komandasının Qarabağ müharibəsi zamanı həlak olan azərbaycanlıların dəfn yerləri haqqında məlumatı Bakıya təqdim etməsinə mane olan heç nə yoxdur, amma heç bir nəticə yoxdur. Ermənistan 4000-dən çox itkin düşmüş şəxsin taleyini müəyyən etməyin Azərbaycan üçün nə qədər vacib olduğunu bilir və məzarlıqların yerlərinin açıqlanmasının iki ölkə arasında münasibətləri yaxşılaşdıracağını başa düşür, Amma onlar bu məlumatı gizlətməyə üstünlük verirlər. Nikol Paşinyanın və xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın itkin düşmüş şəxslərin axtarışında Azərbaycanla əməkdaşlıq etmək istəkləri barədə açıqlamalarının, ən yaxşı halda, Bakıda çaşqınlıq yaratması təəccüblü deyil. Onlar sülhə sadiq olduqlarını bir daha bəyan etmək əvəzinə, 204 məzarla bağlı uzun müddətdir verdiyi vədi yerinə yetirməlidirlər.- Ermənistanın itkin düşmüş şəxslərin axtarışı ilə bağlı əməli addımlar atmaması Bakı ilə İrəvan arasında etimada necə təsir göstərir? Ermənistan rəhbərliyinin humanitar sahədə həqiqi əməkdaşlığa hazır olduğunu nə təsdiqləyə bilər?- Bu davranış İrəvanın ümumi sülh ritorikasının etibarlılığını şübhə altına alır və münasibətlərin normallaşmasına problemlər yaradır. Əgər Nikol Paşinyan itkin düşmüş şəxslərin axtarışını siyasi irəliləyişlə əlaqələndirirsə, bu, Ermənistan-Azərbaycan sülh gündəliyinin kökündən yanlış anlaşılmasıdır. Axtarış səyləri humanitar sahəyə aid olduğu üçün siyasi dialoqdan asılı olmayaraq aparılmalıdır. Ermənistan tərəfi üçün yaxşı bir addım Bakı və İrəvan nümayəndələrinin dəfn yerlərinin birgə yoxlanılmasına başlaması olardı ki, bu da Ermənistan hakimiyyətinin Azərbaycanla münaqişəni keçmişdə qoymaq istəyinin səmimiliyini nümayiş etdirərdi. Hələlik onlar ancaq vədlər verirlər. Fəridə Abdullayeva AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri Moskva