Bakı, 19 noyabr, AZƏRTAC Hər il noyabr ayının üçüncü cümə axşamı Dünya Fəlsəfə Günü qeyd edilir. UNESCO-nun təşəbbüsü ilə 2002-ci ildə təsis olunmuş bu günün əsas məqsədi fəlsəfənin cəmiyyət həyatındakı rolunu ön plana çəkmək, insanları müstəqil və tənqidi düşünməyə təşviq etmək, müxtəlif mədəniyyətlər və dünyagörüşləri arasında dialoqu gücləndirməkdir. 2026-cı ildə bu əlamətdar gün noyabrın 19-na təsadüf edir. Dünya Fəlsəfə Günü yalnız fəlsəfə elminə diqqətin artırılması baxımından deyil, həm də müasir dünyanın üzləşdiyi mürəkkəb problemlərin dərindən dərk edilməsi, insan amilinin qorunması və cəmiyyətin intellektual inkişafının təşviqi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Fəlsəfə – insan və cəmiyyət haqqında düşüncənin təməli Fəlsəfə bəşər tarixinin qədim düşüncə sahələrindən biri olmaqla, insanın dünyanı, həyatı, cəmiyyəti və öz mövcudluğunu dərk etmək cəhdindən yaranıb. Əsrlər boyu filosoflar insanın mahiyyəti, həqiqət, ədalət, azadlıq, mənəviyyat, bilik və idrak kimi fundamental məsələlərə münasibət bildiriblər. Fəlsəfənin əsas xüsusiyyəti hazır cavablar təqdim etməkdən daha çox, düzgün suallar verməyi, hadisələrin mahiyyətinə varmağı və müxtəlif yanaşmaları müqayisəli şəkildə təhlil etməyi öyrətməsidir. Bu elm insanın yalnız ətraf aləmi deyil, öz düşüncələrini, davranışlarını və cəmiyyətdəki mövqeyini də qiymətləndirməsinə imkan yaradır. Müasir dövrdə informasiya axınının sürətlə artması, müxtəlif ideoloji yanaşmaların geniş yayılması və rəqəmsal platformaların ictimai rəyə təsiri fəlsəfi təfəkkürün əhəmiyyətini daha da artırır. Süni intellekt dövründə fəlsəfənin yeni vəzifələri XXI əsrdə elmi-texnoloji inkişaf fəlsəfənin qarşısında yeni tədqiqat istiqamətləri açıb. Xüsusilə süni intellektin həyatın müxtəlif sahələrinə nüfuz etməsi insan, texnologiya və cəmiyyət münasibətlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsini zəruri edir. Bu gün süni intellekt təhsil, səhiyyə, iqtisadiyyat, idarəetmə, kommunikasiya və elmi tədqiqatlarda geniş tətbiq olunur. Lakin texnoloji imkanların artması ilə yanaşı, bir sıra etik və sosial suallar aktuallaşır. Süni intellektin qərarlarına kim məsuliyyət daşıyır? İnsan yaradıcılığı və intellektual fəaliyyət texnologiyaların inkişafı fonunda necə dəyişəcək? Şəxsi məlumatların qorunması, alqoritmlərin obyektivliyi və rəqəmsal bərabərlik necə təmin olunmalıdır? Bu sualların cavablandırılmasında fəlsəfə mühüm metodoloji və etik əsaslar təqdim edir. Texnologiyanın yalnız texniki imkanlarını deyil, onun insan həyatına, mənəvi dəyərlərə və ictimai münasibətlərə təsirini də araşdırmaq zəruridir. Beləliklə, süni intellekt dövründə fəlsəfənin missiyası insanı texnoloji inkişafın mərkəzində saxlamaq, elmi nailiyyətlərin etik prinsiplərlə uzlaşdırılmasına töhfə verməkdir. Azərbaycan fəlsəfi fikrinin zəngin irsi Azərbaycanın fəlsəfi fikir tarixi zəngin ənənələrə və görkəmli mütəfəkkirlərin irsinə əsaslanır. Orta əsrlərdən başlayaraq Azərbaycan düşüncə tarixində insan, cəmiyyət, ədalət, mənəviyyat, elm və idrak məsələləri mühüm yer tutub.Nəsirəddin Tusi, Bəhmənyar, Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi, Məhəmməd Füzuli və digər mütəfəkkirlərin yaradıcılığında fəlsəfi məzmun daşıyan ideyalar geniş əksini tapıb. Onların əsərlərində insanın mənəvi kamilliyi, ağıl və idrakın rolu, ədalətli cəmiyyət, azad düşüncə və ümumbəşəri dəyərlər kimi məsələlər ön plana çıxarılıb. Xüsusilə Nizami Gəncəvinin yaradıcılığında humanizm, ədalət və insan ləyaqəti, Nəsiminin poetik-fəlsəfi irsində insanın mənəvi qüdrəti və idrak məsələləri mühüm yer tutur. Bu irs Azərbaycan fəlsəfi düşüncəsinin ümumbəşəri ideyalarla zənginliyini nümayiş etdirir. Fəlsəfə elmi və müasir Azərbaycan cəmiyyəti Müasir Azərbaycan cəmiyyətində milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, gənc nəslin intellektual inkişafı, vətəndaş düşüncəsinin formalaşdırılması və elmi dünyagörüşünün genişləndirilməsi baxımından fəlsəfənin xüsusi əhəmiyyəti var. Fəlsəfə elmi, həmçinin tarix, sosiologiya, politologiya, psixologiya, hüquq və digər elmlərlə sıx əlaqədə inkişaf edir. Fənlərarası tədqiqatlar cəmiyyətdə baş verən proseslərin daha dərindən təhlilinə, sosial münasibətlərin mahiyyətinin müəyyənləşdirilməsinə və gələcək inkişaf istiqamətlərinin elmi əsaslarla qiymətləndirilməsinə imkan verir. Fəlsəfi tədqiqatların müasir elmi istiqamətlərlə uzlaşdırılması, beynəlxalq elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və gənc tədqiqatçıların bu sahəyə marağının artırılması qarşıda duran mühüm vəzifələrdəndir. Gənc nəslin tənqidi düşüncə bacarıqlarının inkişafında fəlsəfənin rolu Gənclər hər gün böyük həcmdə məlumatla qarşılaşırlar. Bu məlumatların düzgün qiymətləndirilməsi, həqiqətlə yanlışın fərqləndirilməsi, müxtəlif mövqelərin müqayisəsi və əsaslandırılmış qərarların qəbul edilməsi tənqidi düşüncə bacarıqları tələb edir. Fəlsəfi təhsil gənclərə hadisələrə birtərəfli yanaşmamağı, fərqli fikirləri dinləməyi, öz mövqelərini arqumentlərlə əsaslandırmağı öyrədir. Bu bacarıqlar yalnız akademik fəaliyyət üçün deyil, gündəlik həyat, peşəkar inkişaf və ictimai münasibətlər üçün də vacibdir. Fəlsəfənin inkişaf perspektivləri Müasir dünyada baş verən sürətli dəyişikliklər fəlsəfə elminin qarşısında yeni tədqiqat istiqamətləri müəyyənləşdirir. Rəqəmsal etika, süni intellekt fəlsəfəsi, ekoloji məsuliyyət, qlobal ədalət, insan hüquqları, mədəniyyətlərarası münasibətlər və elmin etik əsasları gələcək araşdırmalar üçün mühüm mövzulardır. Bu istiqamətlərdə elmi tədqiqatların genişləndirilməsi fəlsəfənin cəmiyyətlə əlaqələrinin gücləndirilməsinə, elmi biliklərin ictimai müzakirələrə daxil edilməsinə və müasir çağırışlara daha əsaslandırılmış yanaşmaların formalaşmasına şərait yaradır. Müxbir - Tünzalə Arazlı
Bu gün
1536 xəbər bu gün
Beyləqanda avtomobil su kanalına düşüb, xəsarət alan var.
"Emin Mahmudovun Azərbaycan millisindəki 10 illik sabit oyunu bütün futbolçular üçün motivasiya mənbəyi olub".
“PAŞA Holding” MMC-yə daxil olan “PAŞAİnvest I” Kommandit Ortaqlığının nizamnamə kapitalı azaldılıb. Şirkətin nizamnamə kapitalı 25 avqust 2026-cı il tarixində 761 min 267,06 manat azaldılaraq 29 milyon 778 min 96,58…
Встреча прошла в рамках осенней сессии Межпарламентской ассамблеи СНГ в Туркменистане.
Гаджиев сделал это заявление, комментируя подарок известного фотографа Резы Дегати - книгу о пропавших без вести гражданах Азербайджана.
Ротенберг отметил, что с ним уже связались представители Баку, которые развивают хоккей в Азербайджане.
Спикер Милли Меджлиса Азербайджанской Республики Сахиба Гафарова встретилась с председателем Совета Федерации России Валентиной Матвиенко. Об этом говорится в сообщении Совета Федерации России. Отмечается, что...
В отдельных местах Каспийское море отступило от существующей береговой линии на расстояние до 800 метров. Об этом заявил заместитель председателя правления Государственного кадастра и реестра...
На прибрежных территориях Каспийского моря также фиксируются антропогенное воздействие и случаи незаконной деятельности.
Число учащихся в общеобразовательных учреждениях Азербайджана сократилось по сравнению с предыдущим учебным годом. Об этом говорится в информации Государственного комитета по статистике. Согласно информации, сокращение…
На острове Сааремаа, Эстония, заметили косулю с необычным наростом на лбу, напоминающим рог единорога. Об этом сообщает UPI, передает Day.Az со ссылкой на Lenta.ru. "Единорог" попал в фотоловушку фонда Lutreola…
На Каспийском море в отдельных местах отступление воды от существующей береговой линии до фактической линии соприкосновения моря с сушей достигает 800 метров.
Xəzər dənizində mövcud sahil xəttindən faktiki dənizin sahilə təmas xətti arasında bəzi hallarda 800 metrə qədər geriçəkilmələr var.
Азербайджанский блогер под никнеймом foodie_moodie_n рассказала, как приготовить сочные котлеты из говядины. Как передает Day.Az, рецептом блогер поделилась на своей странице в Instagram.
Dövlət qulluqçuları süni intellekt alətlərindən istifadə zamanı dövlət sirri, fərdi məlumatlar və peşə sirri təşkil edən məlumatların qorunmasına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Belə məlumatların süni intellekt…
Avropa Komissiyası (AK) genişmiqyaslı kiberhücumun hədəfinə çevrilib. Hadisə çoxsaylı şəxsi məlumatları təhlükə altına salıb, həmçinin əməkdaşların əmək haqqı və məzuniyyətlə bağlı məlumatları sistemə daxil etmək…
Регулярное употребление пищи с высоким содержанием жиров может вызывать длительные изменения в клетках кишечника, способствующие развитию опухолей. К такому выводу пришли ученые из Университета штата Аризона. Результаты…
Азербайджан по-прежнему ожидает от Армении раскрытия мест расположения более 200 массовых захоронений. Как передает Day.Az, об этом написал помощник Президента Азербайджана - заведующий отделом по вопросам внешней…
Çin lideri
Hikmət Hacıyev
Hökm
Tramp və Putinin Çində keçirilən APEC sammitində tarixi əl sıxışması / TRT Azerbaycan
Noyabrın 20-də Bakı şəhərində 100 riyaziyyat müəllimi ilə görüş keçiriləcək. Görüşdə təkmilləşdirilmiş fənn kurikulumunda edilən dəyişikliklər müəlliflər tərəfindən izah olunacaq. Bunu...
İtaliya çempionatının ikinci divizionunda mübarizə aparan "Empoli" futbol klubu itlə rəsmi müqavilə bağlayıb. Bu barədə məlumat klubun rəsmi internet səhifəsində yayılıb. "Mauyi" ləqəbli it...
"Təmsil etdiyim Cəlilabad rayonunda ictimai nəqliyyatın vəziyyəti nə yerdədir? Bu suala cavab vermək üçün onu qeyd edə bilərəm ki, Bakı-Cəlilabad istiqamətində avtobus marşrutları fəaliyyət göstərir və yaxşı da öz…
Elçin Səfəralı oğlu Babayev Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilib. Prezident İlham Əliyev bununla bağlı Sərəncam imzalayıb. Dövlət başçısının digər Sərəncamı...
Sahibkarların qaldırdığı məsələlər bu il Vergi Məcəlləsində edilməsi nəzərdə tutulan dəyişikliklərdə nəzərə alınıb. Bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəisinin müavini Elmir Qarayev Bakıda…
"Xalq Bank"ın təqdim etdiyi "Xalq Əmanəti" layihəsinin 27-ci nəşri Azərbaycan heykəltaraşlıq məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri, Azərbaycan SSR Xalq rəssamı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü, iki dəfə…
Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Prezident yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi 6 372 elektron satınalmanı təsdiqləyib. Bu barədə Agentliyə istinadən xəbər verilir. Məlumata görə, bu…
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərində ictimai istifadə zonaları aparılacaq qiymətləndirmə və zonalaşdırma işlərindən sonra müəyyən ediləcək. Bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin rəis…
Ukrayna Ali Radasının nümayəndə heyətinin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi və parlamentlərarası dialoqun inkişafı, eləcə də gələcək əməkdaşlıq perspektivlərinin…
Azərbaycan Milli Antidopinq Agentliyinin (AMADA) nümayəndələri Fransanın Strasburq şəhərində Ümumdünya Antidopinq Agentliyi (WADA) üzrə Ad Hoc Avropa Komitəsinin (CAHAMA) 73-cü iclasında iştirak ediblər. Bu barədə…
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərində torpaq sahələrinin istifadəyə və icarəyə verilməsi, həmçinin müraciətlərin qəbulu prosesinin rəqəmsallaşdırılması nəzərdə tutulur. Bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak…
Azərbaycanda aqrar subsidiyalardan investisiyayönümlü dəstəyə keçid hədəflənir. Bunu Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki Aqrar Kredit və İnkişaf Agentliyinin (AKİA) İdarə Heyətinin sədri Yalçın Camalov Bakıda…
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərinin idarə olunması ilə bağlı vahid ölkə modelini tətbiq etmək mümkün deyil.
"Zonalaşdırma aparıldıqdan sonra sahilboyu ərazilərdən təyinatına uyğun istifadə təmin olunacaq. Eyni zamanda, təsdiqləndikdən sonra zonaların ictimaiyyət üçün açıq olması nəzərdə tutulur".
Xəzər dənizində suyun geri çəkilməsi nəticəsində üzə çıxan ərazilərin hüquqi statusu açıqlanıb. Sahilboyu ərazilərin zonalaşdırılması, rəqəmsal xəritələşdirmə prosesi və dövlət mülkiyyəti qaydaları barədə ətraflı…
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevməşhur fotoqraf Rza Deqatinin ona Azərbaycanın itkin düşmüş şəxsləri haqqında…
Xəzər dənizində suyun mövcud sahil xəttindən geri çəkilməsi bəzi hallarda 800 metrə çatır.
Məşhur rəssam Vinsent van Qoqa məxsus rəsm əsəri 190,4 milyon dollara satılaraq hərrac rekorduna imza atıb.
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Azərbaycanın Ermənistandan 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerinin açıqlanmasını gözlədiyini…
Təxminən 200 film və televiziya layihəsində rol alan amerikalı aktyor Larri Poyndekster 66 yaşında vəfat edib. Bu barədə “Deadline” nəşri məlumat yayıb. Aktyor noyabrın 18-də səhər saatlarında xəstəxanada dünyasını…
"PAŞA Holding" Azərbaycanda peşəkar jurnalistikanın inkişafına, yerli jurnalistlərin bilik və bacarıqlarının genişləndirilməsinə, eləcə də onların beynəlxalq media ictimaiyyətinə daha fəal inteqrasiyasına yönəlmiş "PAŞA…
İtaliya çempionatının ikinci divizionunda mübarizə aparan "Empoli" futbol klubu itlə rəsmi müqavilə bağlayıb.
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Azərbaycanın Ermənistandan 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerinin açıqlanmasını gözlədiyini…
ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın bioloji silah hazırlamaq imkanlarını araşdırdığını iddia edərək Tehrana növbəti dəfə sərt xəbərdarlıq edib. O, mümkün terror hücumu baş verəcəyi təqdirdə İranı məhv edəcəklərini…
"Uzun illərdir Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyəti həm təbii, həm də antropogen amillərin təsiri ilə müəyyən çətinliklərlə üzləşir. İqlim dəyişiklikləri nəticəsində dəniz səviyyəsinin aşağı düşməsi, sahil xəttinin geri…
"Emin Mahmudovun Azərbaycan millisindəki 10 illik sabit oyunu bütün futbolçular üçün motivasiya mənbəyi olub". "Report"a istinadən, bunu "Qarabağ"ın baş məşqçisi Qurban Qurbanov deyib. Təcrübəli mütəxəssis uzun illər…
Azərbaycan və Ermənistan itkin düşmüş şəxslərin tapılması istiqamətində birgə fəaliyyət mexanizmlərinin formalaşdırılması ətrafında müzakirələr aparır. Ermənistan mətbuatına istinadən, bunu "İtkin düşənlərin taleyi…