Hörmüz boğazında gəmiçiliyin pozulması və Yaxın Şərqdəki neft emalı zavodlarına endirilən zərbələr dünya üzrə yanacaq qiymətlərini kəskin artırıb. Analitiklərin hesablamalarına görə, 169 ölkənin sakinləri benzin və dizel yanacağına ümumilikdə yüz milyardlarla dollar artıq pul ödəyiblər. Ən böyük zərəri isə amerikalılar görüblər.
Yaxın Şərqdəki münaqişə bütün dünyada avtomobil sürücüləri üçün yanacağın bahalaşması ilə nəticələnib. Enerji və Təmiz Hava Araşdırmaları Mərkəzinin, yəni CREA-nın hesablamalarına görə, benzin və dizel yanacağının bahalaşması səbəbindən 169 ölkədə istehlakçılar əlavə 468 milyard dollar ödəyiblər.
Orta hesabla planetin hər sakininə 60 dollar əlavə xərc düşüb. Ən böyük zərəri ABŞ görüb. Amerikalılar ümumilikdə 160 milyard dollar və ya adambaşına 471 dollar artıq pul ödəyiblər.
Qiymətlərin kəskin artmasının əsas səbəbi Yaxın Şərqdəki döyüşlər nəticəsində Hörmüz boğazında gəmiçiliyin pozulmasıdır. Dünya üzrə neft və neft məhsulları ticarətinin təxminən 20 faizi bu boğazdan keçirdi. Bundan əlavə, regiondakı neft emalı zavodları da zərbələrə məruz qalıb.
Nəticədə dizel yanacağının dünya üzrə orta qiyməti təxminən üçdəbir artaraq bir litr üçün 1,55 dollara çatıb. Benzin isə 20 faizdən çox bahalaşaraq bir litr üçün 1,3 dollara yüksəlib.
CREA analitikləri ayrıca qeyd ediblər ki, elektromobil bazarının fəal inkişaf etdiyi ölkələr yanacaq böhranından daha az zərər görüblər. Həmin ölkələrdə benzin və dizel yanacağından asılılıq aşağı olduğuna görə neft məhsullarının bahalaşması əhalinin büdcəsinə o qədər də güclü təsir etməyib.
İqtisadi itkilərlə yanaşı, regiondakı münaqişə ekoloji problemlərə də səbəb olub. İran Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, Hörmüz boğazında uzun illər davam edən intensiv gəmiçilik Fars körfəzi və Oman dənizinin neftlə çirklənməsinə gətirib çıxarıb. İran Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi İsmayıl Bəqayi neft dağılmalarının vurduğu ümumi zərəri trilyonlarla dollar həcmində qiymətləndirib.
Bəqayi İranın Qeşm adası yaxınlığında baş vermiş son hadisəni xatırladıb. Həmin vaxt sahilin üç ayrı hissəsində və dəniz səthinin bir bölümündə neft çirklənməsinin izləri aşkar edilmişdi. İlkin məlumatlara görə, çirklənməyə xarici quru yük gəmisi səbəb ola bilər.
“Hörmüz boğazından kommersiya məqsədli gəmiçilik hesabına mənfəət əldə edən hər bir tərəf vurulmuş ekoloji zərərin aradan qaldırılması üçün hüquqi və mənəvi məsuliyyət daşıyır”, Bəqayi X sosial şəbəkəsində bildirib.
Regionda ən uzun sahil xəttinə malik olan İran ekoloji zərərin ödənilməsi məsələsinin boğazdan keçən gəmiçilikdən faydalanan bütün ölkələr tərəfindən qaldırılmalı olduğunu bildirir.