ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilərdə Respublikaçılar Partiyasının həm Senatda, həm də Nümayəndələr Palatasında çoxluğu itirməsi ölkənin siyasi gündəmində yeni müzakirələrə səbəb olub. Seçki məğlubiyyətindən sonra diqqətlər indidən 2028-ci ildə keçiriləcək prezident seçkilərinə və Donald Trampdan sonra Ağ Evə iddialı ola biləcək şəxslərə yönəlib.
Xüsusilə hazırkı vitse-prezident Cey Di Vensin gələcək siyasi planları maraq doğurur. Respublikaçılar düşərgəsində bir sıra tanınmış siyasətçilərin son açıqlamaları onların növbəti prezident seçkilərinə hazırlaşa biləcəyi barədə ehtimalları gücləndirib.
“The Washington Post” qəzetinin yazdığına görə, partiya daxilində bəzi nüfuzlu şəxslər artıq gələcək siyasi strategiyalarını ortaya qoymağa başlayıblar. Onların Trampı birbaşa tənqid etməkdən yayınaraq partiyanın gələcəyi ilə bağlı mesajlar verməsi 2028-ci il seçkilərinə hazırlıq kimi qiymətləndirilir.
DeSantis seçki məğlubiyyətindən özünü kənarda saxladı
Respublikaçıların gələcək mümkün namizədləri arasında Florida ştatının qubernatoru Ron DeSantis də var.
O, seçkilərin nəticələri bəlli olduqdan sonra noyabrın 4-də keçirdiyi mətbuat konfransında partiyanın uğursuzluğuna görə məsuliyyət daşımadığını nümayiş etdirməyə çalışıb.
2024-cü il prezident seçkilərində də Respublikaçılar Partiyasından namizəd olmaq istəyən DeSantis builki məğlubiyyəti partiya üçün son dərəcə ağır hadisə kimi xarakterizə edib.
O, Floridada Respublikaçıların mövqelərini qorumasını öz idarəçilik üslubu ilə əlaqələndirib. Qubernator seçicilərin etimadını qazandıqlarını və ən çətin siyasi şəraitdə belə mövqelərini qorumağı bacardıqlarını bildirib.
DeSantisin bu açıqlamaları onun gələcək prezidentlik iddiasına hazırlıq kimi şərh olunur.
Trampın keçmiş müavini də tənqidlərə başladı
Seçkidən sonra Respublikaçılar düşərgəsində tənqidi mövqeyi ilə diqqət çəkən şəxslərdən biri də Trampın ilk prezidentlik dövründə vitse-prezident olmuş Mayk Pensdir.
Pens “The Wall Street Journal” üçün qələmə aldığı məqalədə Tramp administrasiyasının iqtisadi və xarici siyasətini sərt tənqid edib.
O, hakimiyyəti dövlət borcunu və xərcləri rekord səviyyəyə çatdırmaqda, dost və rəqib ölkələrə fərq qoymadan konstitusiyaya zidd gömrük tarifləri tətbiq etməkdə, eləcə də İran siyasətini uğursuz aparmaqda ittiham edib.
Pensin bu çıxışı Respublikaçılar daxilində Trampın siyasətinə qarşı narazılığın artdığını göstərən nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilir.
Pompeo da gələcək seçkilərə hazırlaşır?
ABŞ-ın keçmiş dövlət katibi Mayk Pompeonun seçkidən sonra verdiyi açıqlama da siyasi dairələrdə maraq doğurub.
Pompeo sosial şəbəkədə paylaşım edərək Amerika seçicilərinin daha geniş imkanlar və yeni fürsətlər istədiyini bildirib.
Onun fikrincə, nə demokrat sosialistlər və liberallar, nə də böyük dövlət idarəçiliyini müdafiə edən mühafizəkarlar bu tələblərə cavab verə bilirlər.
Pompeonun bu mesajı onun 2028-ci il prezident seçkilərində namizəd olmaq ehtimalı ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.
Vensdən İran və İsrail siyasəti ilə bağlı diqqətçəkən mesaj
Gələcək prezidentlik mübarizəsi baxımından ən çox diqqət çəkən açıqlamalardan biri isə vitse-prezident Cey Di Vensdən gəlib.
Vens Respublikaçıların seçki məğlubiyyətində Tramp administrasiyasının İran və İsraillə bağlı siyasətinin rol oynadığını bildirib.
O, Senatda qarşıdakı altı il ərzində çoxluğu itirməyin bu siyasətə dəyib-dəymədiyinin açıq müzakirə olunmasını istəyib.
Vens çıxışında seçkilərdə niyə məğlub olduqlarının hamıya məlum olduğunu vurğulayıb və partiyanın bundan sonra atacağı addımların məhz bu məsələlərdən başlamalı olduğunu qeyd edib.
Onun bu mövqeyi Tramp administrasiyasından müəyyən məsafə saxlamaq və gələcək prezidentlik kampaniyasına zəmin hazırlamaq cəhdi kimi də şərh olunur.
Stefanik Trampı tənqid etmədən partiyaya mesaj verdi
Respublikaçıların Nümayəndələr Palatasındakı üzvlərindən Eliz Stefanik də seçkinin nəticələrini partiya üçün ciddi xəbərdarlıq hesab edib.
O, CBS telekanalına müsahibəsində məğlubiyyəti hesablaşma və yenidən başlanğıc mərhələsi kimi xarakterizə edib.
Stefanik partiya daxilində seçicilərin narazılığına qarşı müəyyən laqeydliyin olduğunu söyləsə də, Trampı tərifləməkdən imtina etməyib.
Özü builki seçkilərdə namizəd olmasa da, əvvəlki yeddi seçkinin hamısında qalib gəldiyini xatırladıb.
Rubio 2028-ci il planları barədə danışmaq istəmədi
Mümkün prezidentliyə namizədlər arasında ABŞ-ın hazırkı dövlət katibi Marko Rubio da xüsusi diqqət çəkir.
Keçmişdə prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüş Rubio seçkinin nəticələrindən sonra açıq mövqe bildirməyən siyasətçilərdən olub.
O, “The New York Times” qəzetinə müsahibəsində 2028-ci il prezident seçkilərində iştirak etmək üçün tutduğu vəzifədən ayrılacağı barədə yayılan iddianı təkzib edib.
Rubio gələcək siyasi karyerası ilə bağlı əlavə müzakirələrə qoşulmaq istəmədiyini bildirərək 2028-ci il haqqında daha çox danışmayacağını deyib.
Beləliklə, Respublikaçılar Partiyasında seçki məğlubiyyətindən sonra Trampdan sonrakı siyasi dövrün mümkün iştirakçıları artıq diqqət mərkəzinə gəlir. Cey Di Vens, Ron DeSantis, Mayk Pompeo, Mayk Pens və Marko Rubio kimi adların gələcək prezidentlik yarışında hansı mövqedə olacağı isə hələlik açıq qalır.
\\ Aydan Bünyatova, Editor.az