AZƏRTAC Xalq şairi Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılıq irsinə həsr olunmuş silsilə yazılarını davam etdirir Bakı, 17 noyabr, AZƏRTACLayihə rəhbəri Şəmil Sadiq, redaktoru və tərtibatçısı isə Aslan Salmansoy olan “Səməd Vurğun xatirələrdə” kitabında şairin doğmalarının və yaxınlarının xatirələri toplanıb. Bu xatirələr Səməd Vurğunu yalnız böyük söz ustadı və ictimai xadim kimi deyil, həm də hiss və əqidəsinə bağlı, səmimi, qətiyyətli və duyğulu bir insan kimi tanımağa imkan verir.AZƏRTAC silsilənin növbəti hissəsində Səməd Vurğunun təhsil almasına kömək etdiyi, Bakıya gətirərək yaradıcılığına dəstək göstərdiyi şair Əliağa Kürçaylının xatirələrini təqdim edir. Əliağa Kürçaylı yazısında Səməd Vurğunla ilk görüşündən, şairin ona göstərdiyi diqqət və qayğıdan bəhs edir.“İllər keçir. Dünənimiz xatirəyə çevrilir, az sonra isə tarix olur.Bu gün geriyə dönüb yaşanmış illərin enişli-yoxuşlu, şirinli-acılı yollarına baxırsan. Bilavasitə iştirakçısı olduğun hadisələr, görüşdüyün insanlar gözlərinin önündən keçir. Onların bəzisi unudulacaq dərəcədə kiçilir, nöqtəyə dönür, tərsinə çevrilmiş dürbündən seyr edilirmiş kimi tamam itir, görünməz olur.Bəzisi isə nəhəng linzanın altına salınmış kimi daha da böyüyür, bütün rəngləri və çalarları ilə aydınlaşır, xəyalın aynasında əbədi həkk olub qalır.Səməd Vurğun da elə!…Onu bizdən iyirmi ilə yaxın əbədiyyətə çevrilmiş bir zaman ayırır.Bu gün hara baxırıqsa, onun yeri görünür. Xalqımızın həyatında da, poeziyamızda da, ayrı-ayrı insanların taleyində də!Bir insan və şair kimi mənim həyatımda, taleyimdə Səməd Vurğunun rolu müstəsna dərəcədə böyükdür. On il onunla görüşmək, məsləhətlərini dinləmək şərəfi mənə də nəsib olub. Ədəbi nəslimlə bərabər mən də onun poeziya məktəbində tərbiyə almışam, qayğısını hiss etmişəm.Bir dəfə məni raykoma çağırmışdılar. Rayon partiya komitəsinin birinci katibinin otağı adamla dolu idi. İçəri girdim. Katibə məni təpədən-dırnağa etinasız nəzərlərlə süzdü.-Sənə kim lazımdır? - acıqlı, həm də amiranə səslə soruşdu.- Yoldaş Məmməd Bağırov.- Onu neynirsən?Tərəddüdlə ətrafıma baxdım. “Doğrudan, neynirəm onu?” Özüm də bilmirdim ki, katibəyə nə cavab verim.-Yaxşı, yaxşı, get, onsuz da darısqallıqdır, - katibə acıqla üzümə baxdı.- Məmməd Bağırov yoldaş özü məni çağırıb!Bu sözləri necə dediyimi özüm də hiss etmədim. Hamı dönüb mənə sarı baxdı. Atmacalar eşitdim:-Yəqin özünə müavin götürəcək!- Bəlkə öz yerinə qoydu?!- Yəqin rəis eləyəcək!Katibə inamsız-inamsız üzümə baxdı:-Səni kim çağırıb?Mən birinci katibin familiyasını təkrar etdim.-Sənin adın, familiyan nədir?Ətrafdakıların eşidəcəyindən qorxurmuş kimi, adımı, familiyamı astadan mızıldadım.“Həə, o bu imiş?!”Katibənin üzündəki bu ifadə kimsənin nəzərindən yayınmadı. Qızın içəri girməsi ilə çıxıb məni kabinetə ötürməsi bir oldu.Mən Məmməd Bağırov yoldaşı görən kimi tanıdım. Ortaboylu, dolubədənli, çal saçlı bu adam neçə dəfə bizim stansiyaya gəlmişdi - əsgərləri cəbhəyə yola salanda, yaralıları qarşılayanda. Uzunsov sifəti alından çənəyə çal-çarpaz qırışlarla örtülmüşdü, balıqçı torunu xatırladırdı. Papirosunu külqabıya basıb məni çağırdı:-Gəl, otur.Kabinet boyu uzanan iclas masasının yanındakı stullardan birini çəkib lap kənarında oturdum. Əslində, oturmamışdım, ağırlığımı pəncələrimə salmışdım. Stulu altımdan çəksələr, elə bu vəziyyətdə dayana bilərdim.- Bura gəl, yaxında otur.Katib öz qarşısındakı stulu göstərdi, keçib əyləşdim.- Səni Bakıya çağırırlar. Yazıçılar İttifaqına. Bilirsən, kim çağırır? Səməd Vurğun!O, üstündə qalın mətbəə şrifti ilə “Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqı” yazılmış şax, yağlı kağızı mənə uzatdı. Alıb oxudum:“Rayon partiya komitəsinin birinci katibi Məmməd Bağırov yoldaşa.Gənc şair Əliağa Kürçaylını bir həftəlik çörək kartoçkası ilə təmin edib, 1947-ci il iyunun 16-da Yazıçılar İttifaqında keçiriləcək gənc yazıçıların birinci respublika müşavirəsinə göndərməyinizi xahiş edirik.Azərbaycan Sovet Yazıçılar İttifaqının sədri Səməd Vurğun”.Heç nə başa düşmürdüm. Məktubu bir də oxudum. “Səməd Vurğun” kəlməsindən başqa heç nə yadımda qalmırdı. Qaranlıqdan çıxıb qəfildən günəşə baxan adam kimi gözlərim qamaşırdı. Məktubdakı sətirlər bir-birinə qarışırdı. Qulaqlarım güyüldəyirdi.-Get hazırlaş, biri gün yola düşərsən.Katibin səsi məni xəyaldan ayırdı. O, məktubu geri almaq üçün əlini uzatmışdı. Bir anlığa mənə elə gəldi ki, katib indicə mənə bəxş etdiyi sevinci geri almaq istəyir. Çaşqın nəzərlərlə ona baxdım. Məktubu qaytardım.-Evdə yaxşı paltarın varmı?-Var! -dedim.Halbuki maykasız və köynəksiz geyindiyim, boğaza qədər düymələdiyim bu pencəkdən başqa heç nəyim yox idi. Corabsız geyindiyim çəkmələrimi altına və üzünə vurulmuş yamaqların ağırlığından yerdən güclə qaldırırdım.-Başını düzəltdir, paltarlarına fikir ver. Nə qədər şeirin var, hamısını götür, birdən lazım olar.Sonra zəngi basdı. Ucaboylu, arıq bir oğlan içəri girdi.-Çörək kartoçkası, pul… Özün bilirsən. Hazır eləyin. Biri gün səhər özün yola salarsan.Qalxdım. Katib mənə əl verdi:-Yaxşı yol! Müvəffəqiyyət arzulayıram. Get, rayonumuzun adını qaldır!Çıxdım. Katibin qəbul otağından keçərkən qəribə mənzərənin şahidi oldum: hamı divara tərəf çəkilmiş, ortada boşluq yaranmışdı. Elə bil mənə yol vermək üçün kənara durmuşdular. Görünür, onlar da bilirdilər ki, məni Bakıya Səməd Vurğun çağırır. Səməd Vurğun özü…İndi, qırx yeddi yaşımda bu sətirləri yazarkən həmin vaxtkı Səməd Vurğundan altı yaş böyüyəm. Təsəvvür edirsinizmi, altı yaş! Halbuki onu ilk dəfə görəndə nəzərimdə yetmiş-səksən yaşlı müdrik bir qoca idi. Səməd Vurğun tez qocalmışdı və bu qocalma prosesi onda gündən-günə, aydan-aya, ildən-ilə aydın şəkildə hiss olunurdu”.Kitabda qeyd olunur ki, Səməd Vurğun gənc yazıçılara söz verir, xitabət kürsüsünə qalxan cavanlar çıxış edir, şeir və hekayələrini oxuyurdular. Sonra o, Əliağa Kürçaylıya söz verir:“Ayağım ayağıma dolaşa-dolaşa xitabət kürsüsünə tərəf gedirəm. Öz adımı Səməd Vurğunun dilindən eşitmək adi bir kəndli balasına necə təsir edə bilər? Sifətim alışıb yanır. Ürəyimin qanı gicgahlarıma vurur.Xitabət kürsüsündəyəm. İndi Səməd Vurğuna daha yaxınam. Natəvan klubunun səhnəsi çox kiçikdir, xitabət kürsüsü rəyasət heyətinə, demək olar ki, bitişikdir. Səməd Vurğunun çəkdiyi papirosun tüstüsü burnumu qıcıqlandırır. (Sonralar da şahidi oldum ki, istər rəyasət heyətində, istərsə də öz kabinetində Səməd Vurğunun papiros çəkməsi məqbul bir qanun kimi qəbul olunmuşdu. Başqalarına irad tutula bilən bu hərəkət Səməd Vurğun üçün adi hal idi.)Çəkinə-çəkinə Səməd Vurğuna baxıram.-Danışım, ya şeir oxuyum?-Şeir oxu, natiqimiz onsuz da az deyil.Şeiri oxuyub gah salona, gah da Səməd Vurğuna baxıram.-Birini də oxu.Bu, onun səsidir.Bu dəfə adımı elan etmədən “Qurtardı” şeirimi oxuyuram.Şeiri oxuyub qurtaran kimi birbaşa danışığa keçirəm. Əvvəl çıxış edənlərin bir fikrini mən də təkrar edirəm:-Səməd müəllim, bizim rayonda da ədəbiyyat dərnəyi var. Yaxşı olar ki, Yazıçılar İttifaqı ona yaxından rəhbərlik etsin. Şair göndərsin, biz şeirlərimizi oxuyaq, o da fikrini desin…Səməd Vurğun qəflətən sözümü kəsir:-A bala, harada oxuyursan?-Oxumuram.-Harada işləyirsən?-Dəmir yolunda.-Nə işində?-Hesabdar.Salondakılar gülüşür. Mən tez əlavə edirəm:- Hesabdar idim, indi fəhlə işləyirəm.-Gəl səni düzəldim universitetə, oxu.-Götürməzlər.-Niyə?-Kamal attestatım yoxdur, doqquzuncu sinfi bitirmişəm.-Sən gəl, mən deyərəm, götürərlər.Rəyasət heyətində oturanlardan kimsə əyilib onun qulağına nəsə deyir. Görünür, Səməd Vurğuna kamal attestatı olmadan universitetə qəbulun qeyri-mümkün olduğunu söyləyir.-Uşaq oxumalıdır.Sonra mənə baxır:-A bala, fasilədə yanıma gələrsən, kabinetə.Fasilədə çəkinə-çəkinə onun kabinetinə gedirəm.-A bala, gəl görüm.Səməd Vurğun Osman Sarıvəlliyə müraciət edir:-Ayə, Osman, bu uşaqçün neyləmək olar, ha?-Nə deyim, ay Səməd, gedib rayonda orta məktəbi qurtarıb gəlsin, düzəldək ali məktəbə.-Ayə, müsəlman balasıdır, getsə oxumayacaq. Nə eləsək, gərək burada eləyək, Bakıda. Düzəldin axşam məktəbinə. Qoy burada oxusun.-Ay Səməd, burada evi yox, eşiyi yox, harada qalacaq?-Ayə, mehmanxanaların birində yer düzəldin, qalsın. İttifaqın hesabına…Beləliklə, mən Bakıdakı 40 nömrəli fəhlə-gənclər məktəbinin onuncu sinfinə daxil oluram. Altı ay - Səməd Vurğun Yazıçılar İttifaqının sədrliyindən gedənə qədər -mehmanxanalarda qalıram. Məktəbi bitirib universitetin filologiya fakültəsinə daxil oluram”. Ardı var... Əvvəlki materialı oxu (https://azertag.az/xeber/omur_ele_uzun_deyil_ki_onun_choxunu_yuxuda_kechiresen_semed_vurgun_resul_rzanin_xatirelerinde-4511094 ) Müxbir – Günel Alıyeva