Bakı, 16 noyabr, AZƏRTAC “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu sammiti çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında Dublində keçirilən görüş təkcə ikitərəfli dialoqun davam etdirilməsi baxımından deyil, həm də Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi düzənin formalaşması kontekstində mühüm əhəmiyyət daşıyır.Bu barədə beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq sahəsində ekspert, Kahramanmaraş Sütçü İmam Universitetinin professoru Toğrul İsmayıl AZƏRTAC-a açıqlamasında danışıb.Onun sözlərinə görə, ilk növbədə, “Avropa Siyasi Birliyi”nin Azərbaycan üçün Avropa dövlətlərinin və institutlarının rəhbərləri ilə birbaşa təmas qurmağa imkan verən kifayət qədər mühüm diplomatik platforma olduğunu nəzərə almaq lazımdır. “Bu, Avropanın təhlükəsizliyi, enerji təminatı, nəqliyyat-logistika və iqtisadi qarşılıqlı bağlılığı baxımından Cənubi Qafqazın gələcəyinin getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi bir şəraitdə xüsusilə aktualdır. Bakı üçün bu cür formatlarda iştirak təkcə İrəvanla münasibətləri müzakirə etmək deyil, həm də regionda sülhə və əməkdaşlığa dair öz mövqeyini Avropa tərəfdaşlarına birbaşa çatdırmaq imkanı deməkdir”, - deyə ekspert bildirib.Agentliyin həmsöhbəti qeyd edib ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş və regionda yeni münasibətlər sisteminin formalaşdırılması təşəbbüsü ilə çıxış edən dövlət kimi sülh prosesinə yanaşması prinsipial əhəmiyyət daşıyır. O bildirib ki, Bakı davamlı sülhün suverenliyin, ərazi bütövlüyünün və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığının qarşılıqlı şəkildə tanınmasına, eləcə də tərəflərin bir-birinə qarşı ərazi iddialarından imtina etməsinə əsaslanmalı olduğunu ardıcıl şəkildə vurğulayır. Həmsöhbətin sözlərinə görə, məhz bu prinsiplər iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşmasının təməlini təşkil etməlidir. “Bu baxımdan Dublində keçirilən görüşün praktiki əhəmiyyəti də var. Tərəflər nəqliyyat və tranzit əlaqələrinin inkişafını, iqtisadi və ticarət münasibətlərini, sərhədlərin delimitasiyasını, etimadın möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılacaq tədbirləri, eləcə də enerji sahəsində əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə ediblər. TRIPP layihəsinə, o cümlədən dəmir yolu və avtomobil infrastrukturlarının planlaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirilib. Diqqətəlayiq haldır ki, artıq bu gün Azərbaycan ərazisindən keçməklə Ermənistana və əks istiqamətdə 105 min ton yük daşınıb. Bu, sülh gündəliyinin tədricən konkret iqtisadi məzmun qazandığını göstərir”, - deyə T.İsmayıl vurğulayıb.Ekspert bildirib ki, Azərbaycanın Avropa istiqamətində diplomatik fəaliyyətinə yalnız Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri prizmasından yanaşmaq olmaz. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyi, Orta Dəhlizin inkişafı, Avropa ilə Asiya arasında yeni nəqliyyat əlaqələrinin yaradılması məsələlərində mühüm tərəfdaşdır. Buna görə də Avropa dövlətləri Bakının Cənubi Qafqazla bağlı mövqeyini onun regional və beynəlxalq münasibətlər sistemindəki real rolunu nəzərə alaraq qiymətləndirməlidirlər. Regionda sülh təkcə Azərbaycan və Ermənistanın deyil, həm də Avropanın özünün strateji maraqlarına uyğundur.Professor vurğulayıb ki, diplomatik dialoqun aparılması özlüyündə mövcud məsələlərin yekun həlli demək deyil. Onun sözlərinə görə, əsas vəzifələrdən biri əldə olunmuş razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsidir. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda başlanmış proses, sülh sazişinin mətninin paraflanması və sonrakı təmaslar nizamlanma üçün prinsipial baxımdan yeni zəmin yaradıb. Bununla belə, sülhün davamlı şəkildə möhkəmləndirilməsi üçün əvvəllər razılaşdırılmış prinsiplərə uyğun əlavə siyasi və hüquqi addımların atılması zəruridir.T.İsmayılın fikrincə, bu cür görüşlər Azərbaycanın Cənubi Qafqazın gələcəyinə dair müzakirələrdə iştirak etməklə yanaşı, regiondakı proseslərə dair beynəlxalq mövqeyə təsir göstərməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. “Azərbaycan qarşıdurmanın davamında maraqlı olmadığını nümayiş etdirir və nəqliyyat, energetika, ticarət və iqtisadi əməkdaşlığa əsaslanan regional əməkdaşlıq modeli təklif edir. Cənubi Qafqazda davamlı sülh dövlətlərin suveren hüquqlarına hörmət və praktiki əməkdaşlıq əsasında qurulmalıdır. Avropalı tərəfdaşların Azərbaycanın mövqeyini, qanuni maraqlarını və regional təhlükəsizliyə verdiyi töhfəni obyektiv nəzərə almaları vacibdir”, - deyə professor bildirib. Müəllif - Leyla Muradzadə