Bakı, 16 noyabr, AZƏRTAC Teatr sənəti milli-mənəvi qaynaqları və səhnə ənənələrini qorumaqla yanaşı, zamanın dəyişən estetik tələblərinə də uyğunlaşmalıdır. Müasir teatrda yeni ifadə vasitələrinin meydana çıxması, səhnə ilə tamaşaçı arasındakı münasibətlərin dəyişməsi ənənə və yenilik arasında tarazlığın qorunmasını daha da aktuallaşdırır. Əməkdar incəsənət xadimi, professor, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Teatrşünaslıq kafedrasının müdiri, yazıçı və teatr tənqidçisi Aydın Talıbzadə AZƏRTAC-a müsahibəsində teatrda ənənə və yeniliyin vəhdətindən, milli səhnə irsinin qorunmasından, müasir estetik axtarışlardan və dünya teatrında baş verən dəyişikliklərdən danışıb.- Sizcə, teatrın inkişafı üçün ənənə ilə yenilik arasında hansı münasibət qurulmalıdır?- Mədəniyyətin özül müstəvisi, bünövrəsi ənənədir. Mədəniyyət ənənə ilə özünü tanıyır. Milli mentalitetin formalaşmasında ənənə həlledici rol oynayır. Ənənə nəsildən-nəslə ötürülən mənəviyyat kapsuludur. Bu kapsul xalqın davranış kodekslərini, düşüncə prinsiplərini, adətlərini, etik normalarını özündə ehtiva edir. Ənənə icmanı, toplumu müəyyən dəyərlər ətrafında birləşdirən faktordur. Hər hansı bir dinə güc qazandıran onun təlqin etdiyi adət-ənənələrdir. Hətta mən belə deyərdim ki, adət-ənənə dinin lokomotividir.Sənət dünyasında da ənənənin yeri müstəsnadır. Azərbaycan musiqisinin, təsviri sənətinin dünya çapında tanınmasının əsas səbəbi budur ki, birincinin muğam, aşıq musiqisi kimi, ikincinin xalçaçılıq, miniatür sənəti kimi son dərəcə zəngin, monumental ənənəsi var. Ənənə cövhərdir, mahiyyətdir və həm də yeninin təkan müstəvisidir. Azərbaycan teatr sənətinin ənənəsi dedikdə təsəvvürdə hər şeydən öncə nağılçılar, aşıqlar, təziyələr, şəbih tamaşaları, el-oba oyunları, qaravəllilər, xalq rəqsləri canlanır. Onu da unutmaq lazım deyil ki, klassik Azərbaycan poeziyası da, miniatür sənəti də son dərəcə teatraldır. Amma heç şübhəsiz ki, milli teatr ənənəsi daha çox eposa meyillidir. Hərçənd teatr poetikasının özəl xüsusiyyətlərindən biri budur ki, bu poetika hər 5-10 ildən bir mütləq dəyişməlidir. Çünki zaman dəyişir, nəsillər dəyişir, qavrayış parametrləri dəyişir. Bax, bu dəyişmələr ardıcıllığında ənənə ilə yeninin balansı tapılmalıdır və mənim bu dediklərim yalnız və yalnız Avropa tipli teatra aiddir. Digər tərəfdən, Şərqin ənənəvi teatr formaları bu prinsipdən kənardır. Hindistanın Kathakali teatrında, çinlilərin Pekin operasında, Yaponiyanın Noh, Kabuki və Bunraku teatrlarında əsrlərdən bəri demək olar ki, heç nə dəyişmir və dəyişikliklərə icazə də verilmir. Burada sənətkarlıq ənənəni düzgün, heç bir pozuntuya yol vermədən təkrarlamaqdır. Lakin məlumdur ki, Noh və Kabuki teatrlarında çox nadir hallarda Şekspirin bəzi faciələri bu teatrların poetikasına və ənənəsinə uyğunlaşdırılaraq səhnələşdirilib.Beləliklə, biz görürük ki, teatrda ənənə və yeniliyin münasibətlərinin qurulması üçün heç bir konkret resept, müəyyən bir doqma yoxdur.- Azərbaycan teatrında milli səhnə ənənələrinin qorunması və yeni estetik axtarışların aparılması baxımından hansı istiqamətlərə ehtiyac var?- Ən birinci şərt zamanın axarında diri qalmaq və müasirlərinə maraqlı olmaq, insanın – dahi Azərbaycan rejissoru və aktyoru Mehdi Məmmədovun təbirincə desək – dəruni fikirlərinə, ekzistensial yaşantılarına toxunmaq, problemlərini, qorxularını, həyəcanlarını dövrün estetik meyarlarına uyğun formalarda göstərməkdir. Ənənə heç də bağlı qapı deyil, o, hər cür yeniliyə, innovasiyalara və hətta modifikasiyalara açıqdır. Lakin burada bir çətinlik var: gərək ənənənin cövhəri, mahiyyəti zədələnməsin, onun gözəlliyinə xələl gəlməsin. Ənənəni qorumaq adı ilə yeni estetik axtarışlardan imtina da mənasız bir addımdır. Müasir sənət dünyasında teatrın klassik modeli artıq köhnəlmiş hesab edilir. İzahat verirəm: klassik model dedikdə “səhnə-qutu və qaranlıqda əyləşmiş seyrçi” nəzərdə tutulur. Bu gün teatr sənətinin hədəfində daha çox seyrçi aktivliyidir, onun həmmüəllifə çevrilməsidir. Yəni seyrçi birbaşa tamaşanın gedişatına həm mental, həm fiziki baxımdan təsir edir. Müasir tendensiyaların biri də budur ki, ekranların rəqəmsal qüsursuzluğu kontekstində səhnə ilə seyrçi arasında məsafə minimallaşdırılır, kamera formatları aktuallaşıb gündəmə gəlir, ətraf mühit teatrına diqqət yetirilir, sədalar dramı trendə çevrilir və s. Bütün yeni estetik axtarışları xülasə etsəm, Sizin müsahibə mənim geniş bir məqaləmə dönər. Hərçənd bunların hamısı nisbidir. Kim hansı estetikada özünü daha dolğun ifadə edə bilirsə, öz niyyətinə görə hansı teatr poetikasını üstün sayırsa, o da seyrçinin diqqətini daha çox cəlb edə bilir. Müəllif - Lalə Minasazova
Bu gün
4051 xəbər bu gün
Azərbaycan Prezidentinin iqlim məsələləri üzrə nümayəndəsi Muxtar Babayev COP31 çərçivəsində Antalyada Efiopiyanın xarici işlər naziri, COP32-nin gələcək prezidenti Gedion Timothevosla görüşüb.
Lənkəranda yeniyetmə boğaz nahiyəsindən bıçaq xəsarəti alıb.
Президент Украины Владимир Зеленский попросил союзников передать Киеву ракеты-перехватчики для систем Patriot и IRIS-T из имеющихся запасов в обмен на новые боеприпасы, а также предоставить...
Пользователи Apple в разных странах столкнулись со сбоями в работе сервисов компании, включая Apple ID, iCloud и App Store. Об этом свидетельствуют данные сервиса Downdetector,...
Предлагается использовать светоотражающую краску для разметки на магистральных дорогах. Со ссылкой на Xəzər TV, с такой инициативой выступил депутат Мушфиг Джафаров. По его словам, на некоторых дорогах страны в ночное…
Müxalifət
Xalq artisti
ABŞ Senatı Azərbaycan da daxil olmaqla, bir sıra ölkələrdə minatəmizləmə proqramlarına 265 milyon dollar ayrılmasını tövsiyə edib.
Salyanda piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib. Hadisə bu gün axşam saatlarında Salyan-Şirvan avtomobil yolunun Salyan rayonunun Qırxçıraq kəndi ərazisində qeydə alınıb. Belə ki,…
İrəvandakı Göy məscidlə bağlı İranın Ermənistandakı səfiri Xəlil Şirqolaminin son açıqlaması Tehranın Azərbaycanın mədəni irsinə münasibətini yenidən gündəmə gətirib. Əslində, bu məsələnin kökləri daha dərinə, Ermənistan…
ABŞ İranın cənubundakı Qeşm adasına hücum həyata keçirib.
Bir neçə il əvvəl MS - dağınıq skleroz diaqnozu qoyulan müğənni İntizar Məmmədzadə səhhətindən danışıb.
Gürcüstandan Azərbaycana gətirilən avtomobillərlə bağlı yeni rüsum tətbiq edilib. Bundan sonra Gürcüstandan avtomobil alaraq Azərbaycana gətirmək istəyənlər əlavə olaraq 450 lari (təxminən 295 manat) ödəməli olacaqlar.
Əməkdar artist Könül Kərimova 15 kiloqram arıqlayıb. Sənətçi bu barədə “Qonaqcanlı” proqramında qonaq olarkən söz açıb. O, sağlamlığı üçün arıqladığını bildirib: "Hazırda 15 kiloqram çəki atmışam. Amma hələ bir az da…
Ukrayna Krım körpüsünə qarşı əməliyyat zamanı Starlink və Starshield sistemlərindən istifadə etməyib. Kiyev raketlərin hədəfə yönəldilməsi üçün öz rabitə sistemini hazırlayıb. Bu barədə “The Times” nəşri məlumat yayıb…
“Mançester Yunayted” “Nyukasl”ın müdafiəçisi Malik Çaunu transfer etməyi hədəfləyir. Bu barədə “Sky Sport” məlumat yayıb. İngiltərə klubu 25 yaşlı almaniyalı futbolçunu yayda heyətinə qatmağı planlaşdırır. Bu fonda…
Moldova Prezidenti Maya Sandu Kişinyov üzərində Rusiya istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatının (PUA) aşkarlanmasını əsas gətirərək Moskvaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiqinə nail olmaq niyyətində olduğunu bildirib…
Xəbər verdiyimiz kimi, dünən saat 15:00 radələrində Binəqədi rayonu ərazisində 23 yaşlı qadın qətlə yetirilib. “Qafqazinfo” saytına istinadən, həmin gənc Gülarə Mehdiyeva adlı xanım olub. O, rəssamlıq fəaliyyəti ilə…
“Orlando Siti”nin hücumçusu Antuan Qrizmann MLS-də ilin ən yaxşı yeni futbolçusu adına layiq görülüb. Bu barədə liqanın rəsmi saytı məlumat yayıb. Fransalı futbolçu 2026-cı ilin martında “Orlando Siti” ilə müqavilə…
ABŞ Senatı Azərbaycan da daxil olmaqla, bir sıra ölkələrdə minatəmizləmə proqramlarına 265 milyon dollar ayrılmasını tövsiyə edib.
Lənkəranda 13 yaşlı yeniyetmə ehtiyatsızlıq nəticəsində boğaz nahiyəsindən bıçaq xəsarəti alıb. Hadisə rayonun Darquba kəndində qeydə alınıb. Kənd sakini, F.A. boğaz nahiyəsindən kəsici-deşici alətlə xəsarət alaraq…
Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinə səfər edib. Putin Şençjen şəhərinə gəlib. (function(containerId) { if (typeof window.loadAdVideoZL === 'undefined') { window.loadAdVideoZL = new…
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin daha bir tanınmış hakimi təqaüdə göndərilir. Hakim Eldar İsmayılov hakimlik fəaliyyətini başa vurur. Bildirilib ki, 19 noyabr 2026-cı il tarixində onun Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində…
Lənkəranda yeniyetmə boğaz nahiyəsindən bıçaq xəsarəti alıb.
Украина стала самой загрязненной минами страной в мире, Евросоюз намерен выделить еще €15 млн на разминирование ее территории, сообщила глава европейской дипломатии Кая Каллас. По...
Уровень одобрения деятельности президента США Трампа сохраняется на отметке 32%, что близко к минимальному показателю за все время его пребывания у власти. Об этом сообщает Ipsos, со ссылкой на опубликованные результаты…
Kudo
Dövlət Xidmət
NATO üzvləri PURL ("Ukraynanın prioritet tələbləri siyahısı") təşəbbüsü çərçivəsində Ukrayna üçün Amerika silahlarının alınmasına 10 milyard dollardan çox vəsait yönəldiblər. Xarici mediaya istinadən, bunu alyansın baş…
Rusiya tərəfi Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsinin inkişafı və yükdaşımaların artımı perspektivləri ilə bağlı qiymətləndirmələrini təqdim edib. Bu barədə Ermənistanın Ərazi İdarəetmə və İnfrastruktur Nazirliyinin mətbuat…
Bakı, 17 noyabr, AZƏRTAC Görkəmli bəstəkar Gülarə Əliyevanın yaradıcılığı yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Türk dünyasının mədəni sərvəti və irsidir. O, Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin parlaq nümayəndələrindən…
Salyan, 17 noyabr, AZƏRTAC Salyan rayonunda baş verən yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı piyada ölüb.AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, hadisə Şirvan-Salyan avtomobil yolunun Salyan rayonu Qırxçıraq kəndi ərazisindən…
İsrail Böyük Britaniyanın İordan çayının Qərb sahilində yəhudi yaşayış məskənlərinin inşasını dəstəkləyən təşkilatlara qarşı sanksiyaları ilə əlaqədar cavab tədbirləri görəcək. Yenicag.az “The times of Israel” nəşrinə…
ABŞ Senatı Azərbaycan da daxil olmaqla bir sıra ölkələrdə minatəmizləmə və partlamamış hərbi sursatların zərərsizləşdirilməsi proqramlarına 265 milyon dollar ayrılmasını tövsiyə edib. Bu barədə...
Gürcüstandan Azərbaycana gətirilən avtomobillərlə bağlı yeni rüsum tətbiq edilib. Bundan sonra Gürcüstandan avtomobil alaraq Azərbaycana gətirmək istəyənlər əlavə olaraq 450 lari (təxminən 295 manat) ödəməli olacaqlar.
“Nvidia” şirkətinin qurucusu Censen Huanq qalmaqallı istefasından sonra yenidən şirkətin baş direktoru vəzifəsinə qayıtmağa hazır olduğunu açıqlayıb. BBC-yə istinadən, Huanq bu barədə “X” hesabında paylaşım edib…
Vətən müharibəsi iştirakçısı faciəvi şəkildə dünyasını dəyişib. 26 yaşlı qazi Asim Muradxanov vəfat edib. O, ötən gecə Xaçmazın Yalama kəndində baş verən ağır qəzada dünyasını dəyişib.
Moldova Prezidenti Maya Sandu Kişinyov üzərində Rusiya istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatının (PUA) aşkarlanmasını əsas gətirərək Moskvaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiqinə nail olmaq niyyətində olduğunu bildirib.
Lənkəran rayonunda 13 yaşlı yeniyetmə ehtiyatsızlıq nəticəsində boğaz nahiyəsindən bıçaq xəsarəti alıb. Hadisə rayonun Darquba kəndində qeydə alınıb. Kənd sakini, 2013-cü il təvəllüdlü F.A. evdə uzanmış vəziyyətdə…
ABŞ-də “Apple” şirkətinin bir sıra xidmətlərinin işində kütləvi nasazlıq qeydə alınıb. Istifadəçilər Apple Pay, iCloud və App Store xidmətlərindən istifadə zamanı problemlərlə üzləşdiklərini bildirirlər. Nasazlığın…
Azərbaycan 2024-cü ildə Bakıda “İqlim fəaliyyəti naminə su” mövzusunda COP29 Bəyannaməsini irəli sürərkən məqsədimiz aydın idi - beynəlxalq iqlim gündəliyində su resurslarına daha güclü və davamlı yer qazandırmaq. “Bakı…
“Nvidia” korporasiyasının keçmiş baş direktoru Censen Huanq şirkətin rəhbərliyinə qayıtmağa hazır olduğunu bildirib
Rusiyanın Kemerovo vilayətində An-12 təyyarəsi qəzaya uğrayıb və nəticədə göyərtədə olan 19 nəfər həlak olub
ABŞ-ın texnologiya nəhəngi “Apple” şirkətinin bir sıra xidmətlərinin fəaliyyətində dünya miqyasında texniki problemlər yaranıb