Kənd təsərrüfatı sektorunda uzun illərdir tətbiq edilən geniş vergi güzəştlərində dəyişiklik nəzərdə tutulur. Fermerləri və kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarını bir sıra vergilərdən azad edən mövcud mexanizmin əvəzinə 2027-ci il yanvarın 1-dən yeni vergi modelinin tətbiqi planlaşdırılır. Bu dəyişiklik aqrar sahədə fəaliyyət göstərən təsərrüfatların maliyyə vəziyyətinə, fermerlərin gəlirlərinə və kənd təsərrüfatı istehsalının gələcək inkişafına təsiri baxımından diqqət çəkir. Təklif olunan layihəyə əsasən, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına tətbiq edilən 100 faizlik vergi güzəşti əvvəlki formada qüvvədə olmayacaq. Bunun əvəzində fermerlərin əldə etdikləri mənfəətin 90 faizinin vergidən azad edilməsi nəzərdə tutulur. Başqa sözlə, istehsalçıların mənfəətinin yalnız qalan 10 faizlik hissəsi ümumi qaydada vergiyə cəlb ediləcək. Beləliklə, kənd təsərrüfatı istehsalçıları üçün güzəşt mexanizmi tamamilə aradan qaldırılmır, onun tətbiq forması dəyişdirilir.Yeni mexanizmin əsas məqsədi aqrar sektora göstərilən vergi dəstəyini qorumaqla yanaşı, vergi sistemində müəyyən dəyişikliklər etməkdir. Çünki kənd təsərrüfatı digər iqtisadi fəaliyyət sahələrindən bir sıra xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Fermerlərin gəlirləri hava şəraitindən, məhsuldarlıqdan, su təminatından, toxum və gübrə qiymətlərindən, yanacaq xərclərindən, eləcə də məhsulun bazarda hansı qiymətə satılmasından birbaşa asılıdır. Bu səbəbdən aqrar sahədə vergi yükünün müəyyənləşdirilməsi zamanı istehsalçıların real maliyyə imkanlarının nəzərə alınması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Təklif edilən dəyişikliklərdə diqqət çəkən məqamlardan biri də bütün fermerlərin yeni qaydalardan eyni şəkildə təsirlənməyəcəyidir. Belə ki, müəyyən şərtlərə cavab verən və sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi hesab olunan təsərrüfatlar üçün tam vergi azadolmasının daha beş il müddətinə qorunması nəzərdə tutulur. Bu isə o deməkdir ki, qanunvericiliklə müəyyən ediləcək tələblərə uyğun gələn fermerlər əvvəlki güzəşt rejimindən əlavə müddət ərzində yararlana biləcəklər.Burada əsas məsələ hansı təsərrüfatların həmin şərtlərə uyğun hesab ediləcəyidir. Çünki güzəştlərin tətbiqi yalnız fəaliyyətin kənd təsərrüfatı sahəsinə aid olması ilə məhdudlaşmaya bilər. Vergi ödəyicisinin statusu, fəaliyyət istiqaməti və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər meyarlar da mühüm rol oynaya bilər. Buna görə də fermerlərin yeni qaydaların qüvvəyə minməsindən əvvəl öz vergi öhdəliklərini və güzəşt hüquqlarını dəqiqləşdirməsi vacibdir.Yeni mexanizmin aqrar sektora mümkün təsirlərindən biri fermerlərin maliyyə planlaşdırmasına yenidən baxmaq zərurətidir. İndiyədək tam vergi güzəştindən yararlanan istehsalçılar gəlir və xərclərini bu rejimə uyğun hesablayırdılar. 2027-ci ildən isə güzəştin tətbiq forması dəyişəcəyi üçün təsərrüfatlar gələcək vergi öhdəliklərini əvvəlcədən nəzərə almalı olacaqlar. Xüsusilə iri təsərrüfatlar, müxtəlif istiqamətlərdə fəaliyyət göstərən istehsalçılar və mənfəəti yüksək olan müəssisələr üçün yeni mexanizmin maliyyə nəticələrinin hesablanması əhəmiyyətlidir.Digər tərəfdən, mənfəətin 90 faizinin vergidən azad edilməsi aqrar istehsalçılar üçün əhəmiyyətli güzəştin saxlanılması deməkdir. Bu yanaşma kənd təsərrüfatı müəssisələrinin və fermerlərin qazancının böyük hissəsini öz təsərrüfatlarının inkişafına yönəltmək imkanını qoruyur. Həmin vəsaitlər texnikanın yenilənməsi, suvarma sistemlərinin qurulması, məhsuldarlığın artırılması, yeni əkin sahələrinin salınması və istehsal xərclərinin qarşılanması üçün istifadə oluna bilər.Bununla yanaşı, vergi güzəştlərinin dəyişdirilməsinin fermerlərin gündəlik fəaliyyətinə real təsiri yalnız vergi dərəcəsi ilə müəyyənləşmir. Məhsulun maya dəyəri, bazar qiymətləri, subsidiyaların həcmi, kreditlərə çıxış və digər iqtisadi amillər də kənd təsərrüfatı istehsalçılarının gəlirlərinə təsir göstərir. Buna görə də yeni vergi mexanizminin aqrar sektor üçün nə dərəcədə əlverişli olacağı onun praktiki tətbiqi və digər dəstək tədbirləri ilə uzlaşmasından da asılı olacaq.Fermerlər üçün mühüm məqamlardan biri də güzəştlərin hansı gəlirlərə şamil ediləcəyinin və vergitutma bazasının necə hesablanacağının dəqiq müəyyənləşdirilməsidir. Mənfəətin hesablanması zamanı gəlir və xərclərin rəsmiləşdirilməsi, təsərrüfat fəaliyyətinin sənədləşdirilməsi və vergi uçotunun düzgün aparılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edəcək. Bu baxımdan yeni qaydaların tətbiqi ilə bağlı fermerlərə ətraflı izahatların verilməsi və maarifləndirmə işlərinin aparılması vacibdir.Beləliklə, kənd təsərrüfatı istehsalçıları üçün uzun müddət tətbiq edilən tam vergi güzəştinin əvvəlki formada başa çatması aqrar sektorda vergi siyasətinin yeni mərhələsinə keçid deməkdir. Bununla belə, təklif olunan mexanizmə əsasən, mənfəətin 90 faizinin vergidən azad edilməsi və müəyyən şərtlərə cavab verən sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün əlavə beş il tam azadolmanın saxlanılması fermerlərə dəstəyin davam etdirilməsinə yönəlib. Əsas məsələ yeni qaydaların aydın, şəffaf və fermerlərin real imkanları nəzərə alınmaqla tətbiq edilməsidir.Turan