Bakı, 5 noyabr, AZƏRTAC Fransada başlayan etiraz aksiyaları əvvəlcə cəmiyyətin kifayət qədər dar sosial təbəqəsini – tələbə və gəncləri əhatə etsə də, sonradan ölkənin demək olar ki, bütün əhalisini, müxtəlif sosial qrupları və ictimai təşkilatları öz ətrafında birləşdirib. Etirazlar tədricən Avropanın bir çox ölkəsinə və şəhərinə yayılıb. Ayrı-ayrı dövlətlərdə vəziyyət fərqli olsa da, bəzi yerlərdə aksiyalar artıq nəzarətdən çıxmaq həddinə çatıb. Bu proseslər Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun idarəçilik qabiliyyətini, eləcə də müasir demokratiyaların üzləşdiyi böhranı bir daha gündəmə gətirir.Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Rusiyanın birinci dərəcəli dövlət müşaviri Tatyana Poloskova deyib.O bildirib ki, ilk növbədə, Makronun fəaliyyətinə qayıtmaq və onun ölkəni idarə etmək bacarığını qiymətləndirmək lazımdır: “Makron özünü tamamilə sıfır səviyyəsində idarəçi kimi göstərdi. Fransanın bu cür etiraz hərəkatlarının liderləri, rəhbərləri ilə danışıqlar aparmaq təcrübəsi var. Hələ 1960-cı illərdə tələbə etirazları zamanı ölkədə bu istiqamətdə müəyyən təcrübə formalaşmışdı. Buna görə də Makronun dərhal danışıqlar qrupu, zərurət yaranarsa, barışıq komissiyası yarada bilməməsi onun sadəcə olaraq bu məsələlərdə savadsız olduğunu göstərir. Ölkə lideri kimi ona yaşadığım ölkəni etibar etməzdim. Hadisələrin qarşısını ilkin mərhələdə almaq mümkündür. Bunun üçün güc tətbiq etmək, toplardan və silahlardan istifadə etmək lazım deyil. Əksinə, vəziyyət tamamilə başqa üsullarla, dialoq və danışıqlar yolu ilə tənzimlənməlidir. Etirazların başlanğıcında hakimiyyətin vaxtında addım atması, cəmiyyətin narazılığını dinləməsi və yaranan problemlərin həlli üçün mexanizmlər formalaşdırması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hazırda Avropada baş verənlərə daha geniş kontekstdə baxmaq lazımdır. Etirazların bir ölkədən digərinə yayılması müasir demokratiyaların böhranını müşahidə etməyə imkan verir. Bu böhranın mahiyyəti isə kifayət qədər mürəkkəbdir. Müxtəlif ölkələrdə əhalinin böyük bir hissəsi tədricən belə qənaətə gəlir ki, demokratiya bir çox liderlər üçün korporativ qrupların, oliqarxiyanın və digər güclü maraq dairələrinin mənafelərini ört-basdır etmək vasitəsinə çevrilib. Bunun nəticəsində korrupsiya, iqtisadi problemlər və sosial bərabərsizlik meydana çıxır. Fransada məhz bu mənzərəni görürük. Fransa inqilablar ölkəsi, “azadlıq, bərabərlik, qardaşlıq” ideyalarının vətəni kimi tanınır. Lakin bu gün ölkədə baş verən hadisələr həmin dəyərlərin real siyasi və ictimai həyatda nə dərəcədə təcəssüm olunduğu barədə suallar yaradır. Mövcud problemlər müəyyən mənada əvvəldən də mövcud idi, lakin hazırkı proseslər onların daha qabarıq şəkildə üzə çıxmasına səbəb olub”. T. Poloskova Fransa Prezidentinin təkcə ölkə daxilində deyil, daha geniş miqyasda fəaliyyət göstərən iri oliqarx dairələrin və güc mərkəzlərinin təsiri altındakı siyasi fiqur olduğunu bildirib. “Makron sadəcə olaraq iri oliqarx dairələrin marionetidir. Onlar onu istədikləri istiqamətə yönəldir, o isə konkret məqamda həmin dairələrin maraqlarına uyğun siyasət həyata keçirir. Lakin bu siyasət heç də həmişə, daha doğrusu, əksər hallarda xalqın maraqlarına uyğun gəlmir. Makronun yeritdiyi siyasət nəticəsində “cin şüşədən çıxıb”. Artıq bu proses Avropanın digər ölkələrinə də yayılıb və vəziyyətin bundan sonra necə inkişaf edəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Etirazların genişlənməsi təkcə Fransanın daxili siyasi problemi deyil, həm də Avropanın ümumi siyasi mənzərəsinə təsir göstərən hadisədir. Tarix göstərir ki, özünü diktator kimi aparmağa çalışan liderlərin siyasəti bəzən daha sərt, həqiqətən diktator xarakterli rejimlərin hakimiyyətə gəlməsinə zəmin yarada bilər. Belə rejimlərdə nasizm və faşizm ideyalarının ön plana çıxması təhlükəsi də mövcuddur. Məhz buna görə Avropada sağçı qüvvələrin fəallaşması təsadüfi deyil. Məncə, Makron tarix dərsliklərinə ölkəni necə idarə etməməyin nümunəsi kimi düşəcək. Üstəlik, o, kifayət qədər yüksək rifah səviyyəsinə malik bir ölkəni idarə etmək imkanı əldə etmişdi”, – deyə T.Poloskova fikrini yekunlaşdırıb.
