ABŞ alimləri ölümcül virusun yayılmasından sağ çıxan makak meymunlarının çirklənmiş kimi görünən qidalara qarşı daha ehtiyatlı davrandığını müəyyən ediblər.
Maraqlıdır ki, bu davranış dəyişikliyi hətta virusa yoluxmayan heyvanlarda da müşahidə olunub.
Sfera.az bildirir ki, Kaliforniya Universitetinin San-Dieqo şəhərindəki tədqiqatçılar araşdırmanın nəticələrini “Royal Society Open Science” jurnalında dərc ediblər. Tədqiqat heyvanların keçmiş təcrübələrinin davranışlarına və mümkün yoluxma mənbələrindən yayınmasına necə təsir etdiyini anlamağa kömək edir.
Araşdırma 2020-ci ildə Cənubi Texasda yerləşən primat sığınacağında ikinci tip retrovirusun yayılmasından sonra başlayıb. QİÇS-ə bənzər immun çatışmazlığına səbəb olan virus əsasən dişləmə və cırmaqlama zamanı ötürülüb. Bir sıra makakalar ağır xəstələnib və tələf olublar. Hadisədən sonra sığınacaqda heyvan qruplarının ayrılması və nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi tələb edilib.
Alimlər yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək xəstəlik dalğasından sağ çıxan üç qrup yapon makakasının davranışını virusun təsirinə məruz qalmayan qrupun davranışı ilə müqayisə ediblər. Təcrübədə ümumilikdə 55 meymun iştirak edib.
Heyvanlara təmiz taxta səthə və ya çirklənmiş təsiri bağışlayan səthə qoyulmuş qidalar təklif edilib. İkinci halda səthdəki çirklənmə görüntüsü şəffaf epoksi örtüyün altında saxlanılan makaka ifrazatı vasitəsilə yaradılıb. Beləliklə, qoxu və yoluxma riski olmadan çirklənmə görüntüsünün heyvanların seçiminə təsiri yoxlanılıb. Əlavə sınaqlarda isə meymunların sadəcə yad əşyalardan çəkinib-çəkinmədiyini müəyyənləşdirmək üçün parlaq rəngli mətbəx süngərindən istifadə edilib.
Nəticələr göstərib ki, xəstəlik dalğasından sağ çıxan qruplardakı makakalar çirklənmiş görünən səthdəki qidadan sınaqların yalnız 47 faizində yeyiblər. Virusun yayıldığı dövrlə qarşılaşmayan qrupda isə bu göstərici 79 faiz olub. Eyni zamanda, virusa yoluxub sağalan meymunlarla yoluxmayanların davranışları arasında ciddi fərq qeydə alınmayıb.
Tədqiqatın rəhbəri Ştefan Kaufhold bildirib ki, xəstəlik dalğasından sonra həmin makaka qrupları çirklənmiş təsiri bağışlayan qidalara qarşı daha ehtiyatlı olmağa başlayıblar.
Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, virus qida vasitəsilə ötürülməyib. Yoluxma əsasən dişləmə və cırmaqlama zamanı qan və tüpürcək vasitəsilə baş verib. Buna baxmayaraq, xəstəlik keçirən digər meymunları müşahidə etmək heyvanların mümkün yoluxma mənbələrinə münasibətini dəyişmiş ola bilər.