Qapını bağladıqdan sonra kilidi bir neçə dəfə yoxlamaq istəyi çox vaxt yaddaş zəifliyi ilə deyil, həmin hərəkəti yerinə yetirərkən diqqətin tam olaraq orada olmaması ilə bağlıdır.
Bu barədə “Egészség Kalauz” nəşri yazır.
İnsan qapını bağlayarkən çox vaxt fikrini gün ərzində görəcəyi işlərə, planlarına və qarşıdakı tapşırıqlara yönəldir. Açarı çevirir, qapını kilidləyir, amma bu hərəkəti şüurlu şəkildə yadda saxlamır. Bir neçə dəqiqə sonra isə qapının həqiqətən kilidlənib-kilidlənmədiyinə dair şübhə yaranır.
Kilidi yenidən yoxlamaq insana həmin an rahatlıq verir. Lakin bu davranış təkrarlandıqca insan yalnız qapıya yenidən toxunduqdan sonra arxayın olmağa alışır.
Həddindən artıq məsuliyyət və pis ehtimalları düşünmək
Evin təhlükəsizliyinə dəfələrlə əmin olmaq istəyi özünü hər şeyə görə məsuliyyətli hiss edən insanlarda daha çox müşahidə olunur. Belə insanlar üçün qapının kilidli olması ailəsini və ev əşyalarını qorumaq vəzifəsini yerinə yetirdiklərinin sübutuna çevrilir.
Bəzən insanın xəyalında qapının açıq qalmasının mümkün nəticələri canlanır. Evə oğru girməsindən tutmuş, buna görə özünü günahkar hiss etməyə qədər müxtəlif ehtimallar onu narahat edir. Hər şeyin tam təhlükəsiz olduğuna əmin olmaq istəyi isə təkrar yoxlamalara səbəb olur.
Təkrar yoxlama yaddaşa inamı azalda bilər
Bu davranışın maraqlı tərəfi odur ki, insan nə qədər çox yoxlayırsa, öz yaddaşına bir o qədər az güvənməyə başlayır.
Eyni hərəkətin dəfələrlə təkrarlanması hər dəfə baş verən hadisənin təfərrüatlarını yaddaşda fərqləndirməyi çətinləşdirir. Nəticədə insan bu gün qapını necə kilidlədiyini əvvəlki günlərdəki oxşar hərəkətlərlə qarışdıra bilər.
Beləliklə, kilidi tez-tez yoxlamaq zaman keçdikcə insanın öz yaddaşına olan inamını daha da zəiflədə bilər.
Hansı hallarda narahatlığa əsas var?
Stressli dövrlərdə qapını bir neçə dəfə yoxlamaq adi hal sayıla bilər. Ancaq bu cür təkrarlanan hərəkətlər gündə bir saatdan çox vaxt aparırsa və insanın gündəlik həyatına ciddi mane olursa, bu, obsesiv-kompulsiv pozuntuya (OKP) işarə edə bilər. Belə hallarda mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Gündəlik həyatda yaranan bu şübhələri azaltmaq üçün psixoloqlar qapını bağlayarkən diqqəti həmin hərəkətə yönəltməyi məsləhət görürlər. Bunun üçün kilidi çevirərkən cəmi iki saniyə dayanıb etdiyiniz hərəkəti şüurlu şəkildə yadda saxlamaq kifayətdir.
Həmçinin yoxlamaların sayını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək də faydalı ola bilər. Bu, insanın eyni hərəkəti təkrar-təkrar etməsinin qarşısını almağa kömək edir.