Çinin süni intellekt tərtibatçıları və çip istehsalçılarının səhmləri bir neçə ay ərzində təxminən 40% ucuzlaşıb. Ekspertlər baş verənləri klassik şəkildə partlamış köpük adlandırırlar: spekulyativ yüksəlişdən sonra bazar kəskin şəkildə geriləyib və ölkənin ən iri texnologiya şirkətlərinin kapitallaşmasını da özü ilə aşağı çəkib.
Şanxay Fond Birjasının Çinin süni intellekt və yarımkeçirici istehsalı sahəsindəki ən böyük şirkətlərini birləşdirən STAR50 texnologiya indeksi 2026-cı ilin iyulundan bəri dəyərinin təxminən 40%-ni itirib. Reuters-in məlumatına görə, indeksə daxil olan şirkətlərin ümumi bazar kapitallaşması təxminən 480 milyard dollar azalıb.
“Göy çiplər” indeksi CSI 300 isə iyundakı pik göstəricilərlə müqayisədə 20% geriləyib. Beləliklə, iqtisadi stimullaşdırma tədbirləri ilə bağlı gözləntilərin dəstəklədiyi Çin fond bazarındakı ikiillik yüksəliş başa çatıb.
“Fond bazarı çılğın spekulyativ köpüyə çevrilmişdi. İndi isə onun necə partladığını görürük”, – Pekində fəaliyyət göstərən fond meneceri Dun Baoçjen bildirib.
Eniş Çinin demək olar ki, bütün iri süni intellekt şirkətlərinə təsir edib. Robot istehsalçısı Unitree-nin səhmləri avqustda ticarətə başladığı vaxtdan bəri iki dəfə ucuzlaşıb. Həmin vaxt şirkətin IPO-su zamanı fərdi investorların tələbi təklifi 8 min dəfə üstələmişdi. Çip istehsalçısı CXMT-nin səhmləri cəmi bir ay ərzində dəyərinin dörddə birindən çoxunu itirib. Eniş MetaX Integrated Circuits və Moore kimi çip istehsalçılarına da təsir edib.
Goldman Sachs-ın məlumatına görə, enişdən əvvəl süni intellekt şirkətləri Çin bazarında qeyri-mütənasib dərəcədə böyük paya malik idi: onların payına ölkədəki bütün şirkətlərin ümumi bazar kapitallaşmasının 42%-i və ticarət dövriyyəsinin 57%-i düşürdü. Məhz bu vəziyyət bazarı kəskin korreksiyaya qarşı son dərəcə həssas edib.
Ekspertlər enişin səbəbləri arasında süni intellekt texnologiyalarına real tələblə bağlı şübhələri və Çin ixracına qarşı yeni məhdudiyyətlərin tətbiqi riskini göstərirlər. Bu fonda dünyanın digər ölkələrində də süni intellekt bazarının həddindən artıq qızması ilə bağlı narahatlıqlar güclənib.