Bu gün Azərbaycanın ilk peşəkar qadın rəssamı, Əməkdar incəsənət xadimi Vəcihə Səmədovanın anım günüdür.
Kulis.az onun həyatı, yaradıcılığı və məşhur tabloları haqqında materialı təqdim edir.
İçərişəhərin qədim daş divarları arasında böyüyən, uşaqlıqdan boyaların sehrinə qapılan Vəcihə Səmədova Azərbaycan təsviri sənət salnaməsinə ilk peşəkar qadın rəngkar kimi adını qızıl hərflərlə həkk etmişdir.
Bakıda Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbindən başlayan bu sənət yolu Moskvada Surikov adına İnstitutda cilalanmış, onun fitri istedadı ustadı Pavel Korinin diqqətini cəlb edərək aspiranturaya qədər ucalmışdır.
Həyat yoldaşı və həmkarı Lətif Feyzullayevlə birgə qurduğu sənət ittifaqı sayəsində doğma yurdu qarış-qarış gəzən fırça ustası xalqın gündəlik həyatını, təbiət lövhələrini və insan xarakterlərini kətana heyranedici səmimiyyətlə köçürmüşdür.
"Toya hazırlıq"
Rəssamın milli etnoqrafik zənginliyi tərənnüm edən məşhur "Toya hazırlıq" tablosu Azərbaycan qadınlarının toy öncəsi qayğıkeş, sevincli və hərarətli ovqatını bütün təbiiliyi ilə canlandırır.
Əsərdəki canlı kolorit, parça naxışlarının rəngarəngliyi və fiqurların dinamik düzülüşü tamaşaçını birbaşa ənənəvi kənd həyətinin bayram ab-havasına qovuşdurur.
Fırça ustası burada qadın dünyasının incə təfərrüatlarını və kollektiv sevinc hissini polifonik rəng çalarları ilə yüksək bədii zirvəyə çatdırmışdır.
"Kür qırağında"
Müəllifin poetik duyumunu əks etdirən "Kür qırağında" əsəri isə dahi çayın sahilində saçını hörməyə hazırlaşan gənc qadının məhrəm, dinc və lirik bir anını əbədiləşdirir. Sakit su səthinin gümüşü parıltısı ilə qadın qamətinin zərif plastikası kətan üzərində valehedici bir vizual harmoniya və ahəng yaradır. İşıq-kölgə keçidləri ilə suyun sükunətini ustalıqla birləşdirən bu kompozisiya rəssamın təbiətlə insan ruhu arasındakı doğmalığı duymaq bacarığının ən parlaq nümunəsidir.
"Məkan içində insan"
Sənətkarın sənaye və təbiət vəhdətini araşdırdığı "Abşeron bağları" (və ya "Məkan içində insan") etüdü qalın, cəsarətli yaxmaları və dolğun fakturası ilə modern təsvir dilinin qüdrətini göstərir.
Səmada toplaşan ağır buludların və torpaq tonlarının qarşıdurması rəssamın dramatik hissiyyatını və məkanın daxili gərginliyini ustalıqla əks etdirir.
Abşeron torpağının sənaye elementləri ilə təbii mühitini təsirli şəkildə qovuşduran bu lövhə onun peyzaj janrındakı sərbəst, cəsarətli və novator fırça plastikasını nümayiş etdirir.
"Aktrisa Leyla Bədirbəylinin portreti"
Rəssamın portret yaradıcılığının şah əsəri sayılan "Aktrisa Leyla Bədirbəylinin portreti" milli qadın zərifliyinin, intellektinin və bənzərsiz aristokratik xarizmasının kətan üzərindəki ən uca zirvəsidir.
Zərif naxışlı libasın və çəhrayı yaylığın toxuması aktrisanın xəyala dalmış, dərin psixoloji baxışları ilə heyrətamiz təzad və tamamlılıq yaradır.
Onilliklərdir muzey divarlarında tamaşaçıları valeh edən bu möhtəşəm portret Vəcihə Səmədovanın insan daxili aləmini ən incə laylarına qədər duyub rənglərlə danışdıra bildiyini sübut edir.
Yaradıcılığının ən parlaq çağında yaxalandığı amansız xərçəng xəstəliyinə baxmayaraq, ömrünü uzatmaq üçün rəsm çəkən qolunu kəsməyi təklif edən həkimlərə sənətsiz həyatı qəbul etməyərək qətiyyətlə "yox" deyən sənətkar son nəfəsinə qədər fırçaya, sənətə sadiq qalmışdır.
Cəmi 41 yaşına bir ay qalmış, 1965-ci ilin payızında dünyasını dəyişən rəssam Fəxri Xiyabandakı yerdən imtina edib öz vəsiyyətinə uyğun olaraq müsəlman qəbiristanlığında torpağa tapşırıldı. Ömrü yarımçıq qalsa da, adı Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sərgi salonunda, dövlət qalereyalarında və "Azərbaycan rəngkarlığının kraliçası" kimi xalqın yaddaşında əbədi yaşayır.