Donald Trampın ailə üzvlərindən biri İranla müharibə qərarını özəl söhbətlərdə tənqid edib. Bu mövqe ABŞ administrasiyasında və "MAGA" hərəkatında dərinləşən fikir ayrılıqlarının göstəricisidir...
ABŞ Prezidenti Donald Trampın böyük oğlu Donald Tramp kiçik atasının İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına qarşı çıxıb və bu barədə öz narazılığını onun özünə də bildirib. Lakin o, ailədaxili və siyasi fikir ayrılığını ictimaiyyət qarşısında açıq şəkildə ifadə etməyib.
"Fokus" nəşrinə istinadla, bu barədə oktyabrın 20-də Amerikanın “The Atlantic” nəşri jurnalistlər Vivian Salama və Eşli Parkerin araşdırmasına əsasən məlumat yayıb. Nəşrin yazdığına görə, kiçik və böyük Trampın münaqişəsi barədə şəxsən danışmış iki mənbə prezident oğlunun müharibənin başlanmasından etibarən qarşı olduğunu bildirib.
Mənbələrin sözlərinə görə, xarici ölkələrdə hərbi müdaxilələrə uzun müddətdir şübhə ilə yanaşan kiçik Tramp ABŞ-ın Yaxın Şərqdə daha bir müharibəyə qoşulmasını istəməyib. Bununla belə, onun mövqeyi barədə məlumatlar əsasən şəxsi söhbətlərə dair anonim mənbələrin açıqlamalarına söykənir. Tramp kiçiyin nümayəndəsi “The Atlantic”in sorğusuna şərh verməkdən imtina edib, Ağ Ev isə onun mövqeyi ilə bağlı sualları cavablandırmayıb.
Trampın oğlu atasının hansı vədinə inanırdı?
Kiçik Donald Trampın mövqeyi atasının 2024-cü il prezident seçkiləri kampaniyası zamanı verdiyi vədlərlə bağlıdır. Həmin dövrdə Tramp ABŞ-ı yeni və genişmiqyaslı Yaxın Şərq müharibəsinə sürükləməyəcəyini bildirirdi.
2024-cü ilin aprelində İranın İsrailə raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumlarından sonra oğul Tramp "X" sosial şəbəkəsində atasını müdafiə edən paylaşım etmişdi. O, ABŞ-ın İranla genişmiqyaslı müharibəyə cəlb olunacağı barədə xəbərdarlıqları xatırladaraq atasının gücünü və qətiyyətini tərifləmişdi.
İndi isə həmin siyasi vəd ilə mövcud hərbi siyasət arasında ziddiyyət yaranıb. “The Atlantic”in məlumatına görə, kiçik Tramp müharibəyə qarşı mövqeyini şəxsi söhbətlərdə dəfələrlə ifadə edib, lakin atasına qarşı açıq siyasi çıxış etmək istəməyib.
Prezidentin oğluna yaxın mənbələrdən biri nəşrə bildirib ki, Tramp kiçik şəxsi fikirlərini gizli saxlayır və atasından bu məsələdə açıq şəkildə ayrılmayacaq.
Ağ Evdə də İran məsələsi üzrə fikir ayrılığı var...
Müharibəyə dair narazılığın yalnız Tramp ailəsi ilə məhdudlaşmadığı bildirilir. “The Atlantic” yazır ki, ABŞ administrasiyasında da hərbi əməliyyatlara qoşulmaq və onların məqsədləri barədə fərqli yanaşmalar mövcud olub.
Nəşrin məlumatına əsasən, vitse-prezident Cey Di Vens İsrailin hərbi kampaniyasına ABŞ-ın qoşulması məsələsi müzakirə edilərkən özəl söhbətlərdə müharibəyə qarşı mövqe ifadə edib. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliff və dövlət katibi Marko Rubio isə İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun fevral ayında irəli sürdüyü, İranda hakimiyyət dəyişikliyini hədəfləyən hərbi strategiyaya şübhə ilə yanaşıblar.
Burada mühüm məqam var: söhbət bütün bu şəxslərin hərbi əməliyyatların hər bir mərhələsinə qəti şəkildə qarşı çıxmasından deyil, ilkin qərar, strategiya və mümkün nəticələr barədə narahatlıqlardan gedir. Onların mövqeləri barədə məlumatlar da nəşrin mənbələrinə əsaslanır.
Müharibəyə qarşı çıxan mühafizəkar fiqurlar arasında mərhum fəal Çarli Kirk də olub. “The Atlantic”in yazdığına görə, Trampın böykü oğlu Donaldla yaxın münasibətdə olan Kirk İranla müharibə məsələsində Tramp administrasiyasından fərqli mövqe tutub.
“Amerika hər şeydən əvvəl” şüarı sınaq qarşısında...
İranla müharibə Donald Trampın siyasi bazası daxilində “America First” — “Amerika hər şeydən əvvəl” şüarının necə başa düşülməsi ilə bağlı mübahisələri gücləndirib.
Bir tərəfdə ABŞ-ın xarici münaqişələrə müdaxiləsini məhdudlaşdırmağı, ölkənin resurslarını daxili problemlərə yönəltməyi vacib sayan millətçi qanad dayanır. Digər tərəfdə isə Amerikanın rəqiblərinə qarşı hərbi gücündən daha fəal istifadə edilməsini müdafiə edən siyasətçilər var.
Trampın böyük oğlunun mövqeyi birinci yanaşmaya daha yaxındır. Bu baxımdan, məsələ yalnız ailə üzvləri arasındakı fikir ayrılığı deyil, həm də Trampın seçicilərinə verdiyi vədlərlə hazırkı xarici siyasəti arasındakı ziddiyyətin göstəricisidir...
Amerikalıların əksəriyyəti müharibəni dəstəkləmir...
ABŞ-da ictimai rəy də Ağ Ev üçün əlavə siyasi təzyiq yaradır. “The Atlantic”in istinad etdiyi “Pew Research Center”in 28 sentyabr–4 oktyabr 2026-cı il tarixlərində 5 062 yetkin amerikalı arasında keçirdiyi sorğunun nəticələrinə görə, respondentlərin 65 faizi Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatları idarə etməsini bəyənmir, 33 faizi isə dəstəkləyir.
Sorğuya əsasən, respublikaçılar və Respublikaçılar Partiyasına meyilli müstəqil seçicilər arasında Trampın fəaliyyətinə dəstək mart ayındakı 69 faizdən oktyabrda 63 faizə enib. Respondentlərin 47 faizi münaqişənin daha bir ildən çox davam edəcəyini düşünür.
Bu göstəricilər müharibənin siyasi qiymətinin artdığını göstərir. Enerji bazarındakı pozuntular və yanacağın bahalaşması da amerikalı ailələrin büdcəsinə təzyiq yaradır. Noyabrda keçiriləcək aralıq Konqres seçkiləri ərəfəsində respublikaçı namizədlər həm hərbi əməliyyatların xərclərini, həm də münaqişənin nə vaxt başa çatacağı ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi izah etməli olacaqlar.
Ağ Evin mövqeyi dəyişməyib...
Donald Tramp administrasiyası isə münaqişənin tezliklə başa çatacağına dair mesajlar verməkdə davam edir. “The Atlantic”in məlumatına görə, Ağ Evin nümayəndəsi nəşrə açıqlamasında İranın ağır zərbə aldığını və münaqişənin bu və ya digər şəkildə yaxın zamanda sona çatacağını bildirib.
Bununla yanaşı, nəşr qeyd edir ki, müharibənin başlanması barədə qərar Konqresin razılığı olmadan qəbul edilib və əməliyyatın nəticələri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.
Beləliklə, kiçik Donald Trampın İran müharibəsinə qarşı olduğu barədə məlumatlar prezidentin ən yaxın siyasi çevrəsində belə bu qərarın birmənalı qarşılanmadığını göstərir. Ancaq ailə daxilində açıq qarşıdurma barədə danışmaq hələlik tezdir: mövcud məlumatlar əsasən anonim mənbələrin açıqlamalarına əsaslanır, Tramp kiçik isə ictimai şəkildə atasının qərarını tənqid etməyib.
S.Laçın