Hamiləlik dövründə ana bətnində inkişaf edən körpənin orqanizmində hansı proseslərin baş verdiyi hər zaman maraq doğuran mövzulardandır. Valideynləri düşündürən suallardan biri də körpənin ana bətnində sidiyə gedib-getməməsi, ifraz olunan sidiyin hara yönəlməsi və uşağın dölyanı mayeni udub-udmamasıdır. Məlum olur ki, ana bətnində körpənin böyrəkləri işləyir, sidik yaranır və bu maye dölyanı mayenin dövranında mühüm rol oynayır. Körpə eyni zamanda həmin mayeni udur və bu proses onun inkişafının təbii bir hissəsidir. Bəs bu mexanizm necə işləyir və dölyanı mayenin miqdarı həkimlərə hansı məlumatları verir?Ginekoloq Lalə Məmmədli Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, körpə ana bətnində olarkən sidik ifraz edir. Onun sözlərinə görə, hamiləliyin müəyyən mərhələsindən etibarən dölün böyrəkləri fəaliyyət göstərməyə başlayır və yaranan sidik dölyanı mayeyə xaric olunur. Xüsusilə hamiləliyin ikinci yarısında dölün sidiyi dölyanı mayenin əsas mənbələrindən birinə çevrilir.Həkim qeyd edib ki, ana bətnində inkişaf edən körpənin orqanizmi düşündüyümüzdən daha aktiv fəaliyyət göstərir. Böyrəklər işləyir, sidik yaranır və bu maye dölü əhatə edən amniotik boşluğa daxil olur. Amniotik maye, yəni dölyanı su körpənin inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu maye dölü xarici təsirlərdən qoruyur, hərəkət etməsi üçün şərait yaradır və inkişaf prosesində müxtəlif funksiyaları yerinə yetirir.Lalə Məmmədlinin sözlərinə görə, dölyanı maye yalnız körpənin böyrəklərindən xaric olunan sidikdən ibarət deyil. Hamiləliyin erkən mərhələlərində onun yaranmasında ana və döl mənşəli maye mübadiləsi, daha sonrakı dövrlərdə isə dölün sidik ifrazı mühüm rol oynayır. Həmçinin dölün ağciyərlərindən xaric olunan maye də amniotik mayenin tərkibinə müəyyən töhfə verir. Bu səbəbdən dölyanı mayenin miqdarı müxtəlif fizioloji proseslərin qarşılıqlı fəaliyyəti nəticəsində tənzimlənir.Körpə ana bətnində dölyanı mayeni udurmu?Ginekoloq bildirib ki, bu prosesin ən maraqlı tərəflərindən biri də körpənin özünü əhatə edən mayeni udmasıdır. Bəli, döl ana bətnində dölyanı mayeni udur və bu maye onun həzm sistemi vasitəsilə sorulur. Udma prosesi hamiləliyin gedişində mühüm fizioloji funksiyalardan biridir və körpənin həzm sisteminin inkişafında iştirak edir.Həkimin sözlərinə görə, döl dölyanı mayeni udduqdan sonra maye mədə-bağırsaq sisteminə daxil olur, burada sorulur və dölün qan dövranına keçir. Daha sonra böyrəklər vasitəsilə süzülərək yenidən sidik şəklində dölyanı boşluğa xaric edilir. Beləliklə, dölyanı mayenin yaranması və azalması arasında fasiləsiz mübadilə prosesi baş verir.Bu mexanizm körpənin inkişafı üçün vacibdir. Dölün mayeni udması həzm sisteminin fəaliyyətinin formalaşmasına, böyrəklərin işləməsi isə sidik-ifrazat sisteminin inkişafına kömək edir. Başqa sözlə, körpə ana bətnində olarkən bir sıra orqan və sistemlər artıq öz funksiyalarını yerinə yetirməyə başlayır.Lalə Məmmədli vurğulayıb ki, dölyanı mayenin miqdarı sabit qalmır. Onun həcmi hamiləliyin həftəsinə, dölün sidik ifrazına, mayeni udma qabiliyyətinə və digər fizioloji mexanizmlərə uyğun olaraq dəyişir. Normal hamiləlikdə bu proseslər arasında müəyyən tarazlıq mövcud olur. Mayenin yaranması və sorulması arasındakı tarazlığın pozulması isə onun həddindən artıq artmasına və ya azalmasına səbəb ola bilər.Dölyanı mayenin az və ya çox olması nəyi göstərir?Ginekoloqun diqqət çəkdiyi mühüm məqamlardan biri də ultrasəs müayinəsi zamanı dölyanı mayenin miqdarının qiymətləndirilməsidir. Hamiləlik dövründə aparılan ultrasəs müayinəsində amniotik mayenin həcmi və ya onu qiymətləndirmək üçün istifadə olunan göstəricilər yoxlanılır. Bu göstəricilər dölün vəziyyəti barədə həkimə əlavə məlumat verə bilər.Həkim bildirib ki, dölyanı mayenin normadan az olması oliqohidramnion, normadan artıq olması isə polihidramnion adlanır. Bu halların hər birinin müxtəlif səbəbləri ola bilər. Dölyanı mayenin azalması bəzi hallarda dölün böyrəklərinin inkişafı və fəaliyyəti, sidik yollarının quruluşu və ya plasentar qan dövranı ilə əlaqəli problemlərdən qaynaqlana bilər.Xüsusilə hamiləliyin ikinci yarısında dölün sidik ifrazı dölyanı mayenin həcminə ciddi təsir göstərdiyindən, böyrəklərin və sidik yollarının vəziyyətinin qiymətləndirilməsi vacibdir. Bəzi anadangəlmə böyrək və sidik yolları problemləri sidik ifrazının azalmasına, nəticədə isə dölyanı mayenin həcminin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.Dölyanı mayenin həddindən artıq çox olması isə başqa səbəblərlə bağlı ola bilər. Dölün mayeni udma qabiliyyətinə təsir edən bəzi problemlər, müəyyən mədə-bağırsaq sistemi anomaliyaları, hamiləlik diabeti və digər tibbi vəziyyətlər polihidramnionla əlaqələndirilə bilər. Bununla belə, hər iki vəziyyətin səbəbini yalnız mayenin miqdarına əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Əlavə müayinələr və hamiləliyin ümumi gedişinin qiymətləndirilməsi tələb olunur.Lalə Məmmədlinin sözlərinə görə, ultrasəs müayinəsində dölyanı mayenin az və ya çox olması aşkarlandıqda həkim yalnız bu göstərici ilə kifayətlənmir. Dölün böyrəkləri, sidik kisəsi, digər orqanları, inkişaf göstəriciləri və plasentanın vəziyyəti də araşdırılır. Zərurət yarandıqda əlavə müayinələr təyin edilir və hamiləliyin sonrakı izlənmə planı müəyyənləşdirilir.Ana bətnindəki bu proseslər körpənin inkişafı üçün nə dərəcədə vacibdir?Ginekoloq qeyd edib ki, dölyanı maye körpənin inkişafında bir neçə mühüm funksiyanı yerinə yetirir. İlk növbədə, dölü ana bətnindəki mexaniki təsirlərdən qoruyur və onun sərbəst hərəkət etməsinə imkan yaradır. Bu hərəkətlər əzələ və sümük sisteminin normal inkişafı üçün əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda dölyanı maye körpənin bədən temperaturunun sabit saxlanmasına və göbək ciyəsinin sıxılma riskinin azaldılmasına kömək edir.Maye mühiti ağciyərlərin inkişafı baxımından da mühüm rol oynayır. Döl ana bətnində adi qaydada hava ilə nəfəs almasa da, tənəffüs hərəkətlərinə bənzər hərəkətlər edir və ağciyərlərin inkişafı üçün vacib olan fizioloji proseslər baş verir. Dölyanı mayenin normal həcmi bu inkişaf proseslərinə dəstək olur.Həkim vurğulayıb ki, ana bətnində körpənin sidik ifraz etməsi və dölyanı mayeni udması tamamilə təbii fizioloji proseslərdir. Bu, böyrəklərin və həzm sisteminin fəaliyyət göstərməsinin göstəricilərindən biridir. Mayenin davamlı olaraq yenilənməsi və dövran etməsi dölün inkişafı üçün vacib şərait yaradır.Beləliklə, körpə ana bətnində olarkən yalnız passiv şəkildə inkişaf etmir. Onun böyrəkləri işləyir, sidik ifraz olunur, dölyanı maye udulur və orqanizmdə müxtəlif mübadilə prosesləri baş verir. Məhz bu mürəkkəb mexanizmlər sayəsində dölün inkişafı üçün zəruri olan tarazlıq qorunur. Hamiləlik zamanı ultrasəs müayinələrinin vaxtında aparılması və dölyanı mayenin miqdarının mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməsi isə mümkün problemlərin erkən aşkarlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Jalə