Uşaqlıqda boyun orta göstəricidən aşağı olması yetkinlik dövründə insult riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, uşaqlıq illərində boyu yaşıdlarından nəzərəçarpacaq dərəcədə qısa olan insanlarda sonrakı həyatlarında işemik insult riski daha yüksək ola bilər.
Kopenhagen Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmanın nəticələri “Stroke” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat çərçivəsində 1930–1989-cu illər arasında anadan olmuş, 7–13 yaş aralığında olan təxminən 300 min uşağın sağlamlıq məlumatları təhlil edilib. Nəticələrə görə, boyu orta göstəricidən 5–7 santimetr aşağı olan uşaqlarda yetkinlik dövründə işemik insult keçirmə ehtimalı 11 faiz daha yüksək olub.
İşemik insult beynin müəyyən hissəsinə qan axınının laxtalanma və ya damarların tutulması nəticəsində pozulması ilə yaranır. Bu zaman beyin hüceyrələri kifayət qədər oksigen almadığı üçün zədələnə və ölə bilər.
Alimlərin fikrincə, insanın boyu yalnız genetik amillərdən asılı deyil. Hamiləlik dövründə ananın qidalanması, uşağın aldığı qidaların keyfiyyəti, keçirdiyi infeksiyalar və stress kimi amillər də böyüməyə təsir göstərə bilər. Tədqiqatçılar bu amillərin bəzilərinin sonrakı yaşlarda ürək-damar sağlamlığı ilə də əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, uşaqlıqda boyun qısa olması gələcəkdə mütləq insult baş verəcəyi demək deyil. İnsult riskinə yüksək qan təzyiqi, xolesterinin artması, siqaret çəkmək, diabet, fiziki hərəkətsizlik və digər amillər də təsir göstərir.
İnsult riskini azaltmaq üçün nə etmək lazımdır?
Həkimlər ürək-damar sağlamlığını qorumaq üçün bir sıra tədbirlərə əməl etməyi tövsiyə edirlər:
Düzgün qidalanma: Tərəvəz, meyvə, paxlalılar, tam taxıllar, balıq və digər faydalı qidalarla zəngin, balanslı pəhrizə üstünlük vermək vacibdir. Duzun və həddindən artıq emal olunmuş qidaların istehlakını azaltmaq da faydalıdır.
Fiziki aktivlik: Müntəzəm hərəkət və idman ürəyin fəaliyyətini dəstəkləyir, qan təzyiqinin tənzimlənməsinə və sağlam bədən çəkisinin qorunmasına kömək edir.
Qan təzyiqi və xolesterinə nəzarət: Yüksək qan təzyiqi insultun əsas risk amillərindən biridir. Xolesterin səviyyəsini izləmək və zərurət olduqda həkimə müraciət etmək də vacibdir.
Stressin idarə olunması və keyfiyyətli yuxu: Kifayət qədər yatmaq, gündəlik fiziki aktivliyi qorumaq və istirahətə vaxt ayırmaq ümumi sağlamlığa müsbət təsir göstərə bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uşaqlıqda boyun qısa olması dəyişdirilə bilməyən xüsusiyyət olsa da, sağlam həyat tərzi və əsas risk amillərinə nəzarət insult ehtimalının azaldılmasında mühüm rol oynayır.